Nominacje do Nagrody im. Miesa van der Rohe 2019 – Hala 100-lecia KS Cracovia

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych to kolejny obiekt z Polski nominowany do prestiżowej Nagrody im. Miesa van der Rohe. Historia realizacji hali sportowej sięga ubiegłej dekady, kiedy Gmina Miejska Kraków wespół ze Sto­­warzyszeniem Architektów Polskich ogłosiła otwarty konkurs architektoniczny, w którym krakowska pracownia zajęła 1 miejsce, by następnie zawrzeć umowę na prace projektowe. Projekt rea­lizacyjny po­wstał w latach 2008-2009, wtedy też uzyskano pozwolenie na budowę. Do realizacji nie do­szło z przy­czyn finansowych. Gmina powróciła do zamierzenia po kilku latach i w roku 2015 o­głosiła prze­targ w celu wyłonienia firmy generalnego wykonawcy. Do jego obowiązków na­le­żeć miało również zak­tualizowanie dokumentacji projektowej w celu dostosowania jej do obec­nych wy­mogów praw­nych oraz doposażenia obiektu we współcześnie stosowane systemy wy­po­sażenia technicz­ne­go. Wy­brany w drodze przetargu generalny wykonawca – firma Skanska S.A. – zleciła prace pro­jektowe autorom pierwotnej dokumentacji – architektom z Biura Projektów Lewicki Łatak.


Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych
Generalny projektant: Biuro Projektów Lewicki Łatak sp. z o.o. sp. kom.
Inwestor: Gmina Miejska Kraków – Zarząd Infrastruktury Sportowej w Krakowie
Użytkownik: KS Cracovia
Generalny wykonawca: Skanska S.A.
Konkurs architektoniczny: 2008
Projekt realizacyjny (pierwotny / ostateczny): 2008-2009 / 2016-2017
Realizacja: 2016-2018
Zdjęcia: Wojciech Kryński, Bartłomiej Senkowski, Maciej Lulko

 

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Wojciech Kryński

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Wojciech Kryński

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Wojciech Kryński

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Wojciech Kryński

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Wojciech Kryński

Hala 100-lecia KS Cracovia


Mimo położenia inwestycji w obszarze tak bliskim ścisłemu centrum Krakowa, najbliższe są­siedz­two hali to w znacznej mierze krajobraz otwarty. Trójkątna działka przylega do południowej kra­­wę­dzi Błoń, przy alei Focha prowadzącej od Starego Miasta ku położonemu na zachodzie wzgó­rza św. Salwatora z wieńczącym je Kopcem Kościuszki. Granicę terenu projektu od po­łudnio­wego za­cho­du wyznacza rzeka Rudawa, która niedaleko stąd wpada do Wisły. Są­siedz­t­wem po stronie wschod­niej jest zabudowa, głównie mieszkalna, raczej drobnej skali – niejako po­twierdzającej naz­wę tej dzielnicy (Półwsie Zwierzynieckie). I jak to wynika z założeń Ustawy o pla­nowaniu i za­gos­po­da­rowaniu przestrzennym, gabaryty – zarówno w rzucie, jak i pod wzglę­dem wysokości – tych są­sia­dujących z halą budynków, wyznaczyły dopuszczalne wy­mia­ry jej bry­ły. Biorąc pod uwagę od­mien­ność funkcji istniejących budynków (domy jedno­ro­dzin­ne i małe bu­­dynki wielorodzinne, nie­wiel­kie w skali zabudowania bursy akademickiej) od o­biek­tu hali spor­towej z widownią i całym pro­gra­mem uzupełniającym, zadane maksymalne wy­mia­ry projektowanej inwestycji stanowiły jej is­tot­ne ograniczenie.


„Wymagania cennej lokalizacji, które znalazły odwzorowanie w obostrzeniach regulaminu kon­kur­su skło­niły nas wtedy – w 2008 roku – do traktowania planowanej hali jako części zastanego kra­j­obra­zu otwartego z jego charakterystycznymi cechami. Widok z alei Focha poprzez halę na wzgórze i koś­ciół Najświętszego Salwatora podpowiadał nam sposób, w jaki ukształtować pół­noc­ną fasadę bu­dynku.”





Bliska panorama wzgórza z Kopcem Kościuszki widoczna jest z wnęt­rza budynku – przez elewację zachodnią. Hall wejściowy, uniesiony o 1m powyżej chodnika alei Fo­cha daje widok na Błonia ponad przejeżdżającymi samochodami. Częścią tego krajobrazu jest hala, wyrasta ona wprost z rozrzeźbionego terenu. Łączy poziomy chodnika wzdłuż alei Fo­cha, ścieżki biegnącej po wale Rudawy z parterem budynku, jego przyziemiem i ta­rasem na da­chu. Na różnych płasz­czyz­nach – poziomych i nachylonych, wewnętrznych i ze­wnęt­rznych – zre­alizowany został zadany pro­gram funkcjonalny.

 

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

 

Układ funkcjonalny


Hala jest obiektem wielofunkcyjnym, jedno- i trzykondygnacyjnym. Główną część obiektu zaj­mu­je sa­la gier o wymiarach 44x26m umożliwiająca rozgrywanie meczów więk­szości dys­cyplin ha­lo­wych. Po­sadzkę sali zlokalizowano w poziomie przyziemia. Wokół placu gier znajdują się try­bu­ny na łącz­nie 818 miejsc siedzących, (668 miejsc stałych, 150 składanych). Na tym samym po­ziomie co sala gier w części wschodniej budynku zlokali­zowano po­miesz­cze­nia stanowiące bezpośrednie zaple­cze dla osób korzystających czynnie z sali sportowej. Są to pomieszczenia szat­ni i umywalni (w tym dla osób niepełnosprawnych), pokój pierwszej po­mo­cy. W północno-za­chodnim narożniku przy­ziemia umieszczono salę wielofunkcyjną i siłownię.

Na poziomie parteru, po jego północnej stronie znajduje się wejście główne od strony alei Fo­cha. Przy wejściu głównym w hallu umieszczono kasy oraz szatnię. W części południowej par­te­ru znaj­du­je się kawiarnia z tarasem na zewnątrz.

Na piętrze zaplecza hali umiejscowiono zaplecze gościnne obiektu. W południowej części zlo­ka­lizowano część recepcyjną oraz 4 dwuosobowe pokoje gościnne dla osób nie­peł­no­spraw­nych. Przy ścianie zewnętrznej (wschodnia strona budynku) znajduje się 13 dwuosobowych po­koi goś­cin­nych, część biurowa oraz sala konferencyjna. Ponadto na piętrze zlokalizowano ­pomieszczenia tech­niczne, zaplecze socjalne oraz galerię z widokiem na salę sportową.

 

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak


Ograniczenie dopuszczalnej wysokości budynku spowodowało konieczność wkopania go w te­ren. Kra­jobrazową płaskorzeźbę stworzyliśmy w złożonych warunkach gruntowych. Usunęliśmy wierzch­nie warstwy gruntu, a projektowany budynek posadowiliśmy na stropie warstw niższych – pias­ków i żwirów oraz ponad poziomem wód gruntowych. Projektowaną rzeźbę formują płasz­czyz­ny ze stali cortenowskiej­ oraz z betonu malowanego na rudy odcień. Na dachu hali za­ło­ży­liś­my ta­ras u­żyt­ko­wy oraz większą połać zieleni w postaci roślinności ekstensywnej.


Projektowana budowla jest skonstruowana z kilku materiałów. Zasadniczy korpus budynku – pły­t­ę fun­damentową, trybuny widowni, ściany nośne zewnętrzne i wewnętrzne, stropy – oraz kons­­truk­cję muru oporowego i nasypu wzdłuż Rudawy wykonano z żelbetu (wylewanego na miejs­­cu), w tym ca­łość na kondygnacji przyziemia w technologii betonu wodoszczelnego. Swo­bod­na, ‘kra­jobra­zo­wa’ i nieregularna forma budynku zdecydowała o wykluczeniu choćby częś­cio­wej prefabrykacji, któ­rą rozważał początkowo generalny wykonawca. W przestrzeni ze­wnętrz­nej (także w otwartej prze­strzeni w obrębie budynku) betony są malowane na rudo. Ma­lo­wa­nie jest la­serunkowe, kolor po­krywa płaszczyzny betonowe nie­rów­no, nie stara się też za­mas­kować ewen­tualnych miejsco­wych uchybień jakości wyko­na­nia.


Uznaliśmy, że takie swo­bod­ne za­bar­wie­nie będzie bliższe ge­ne­ral­nemu zamierzeniu wpi­sania budynku w jego na­tu­ral­ne otoczenie. W przestrzeniach zamkniętych w obrębie bu­dyn­ku pozostał beton w stanie su­ro­wym, niemal w ca­łości w postaci takiej, jaką o­siąg­nął po rozszalowaniu­.


 

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Konstrukcja części nadziemnej po stronie południowej i zachodniej – tam, gdzie bryła hali otwiera się na widok wzgórza Salwator i Kopiec Kościuszki – jest stalowa. Zostały zastosowane przed wszyst­kim rury prostokątne, z nich wykonano słupy nośne jedno- i dwugałęziowe oraz po­zio­me i u­koś­ne rygle. Ich przebieg, kiedy patrzy się z wnętrza na pejzaż za szkłem, wchodzi w dia­­log z linią na­sypu i ścieżki prowadzącej na dach hali, formą obwałowań Rudawy i linią po­blis­kie­go wzgórza. Profile stalowe zostały pomalowane na kolor ciemnoszary, niemal czarny. Z uwagi na wy­magania pożarowe zastosowano malowanie zabezpieczające konstrukcję na 120 minut, dzięki cze­mu powierzchnia stali pokryła się delikatnie nierówną płaszczyzną far­by, matową i łamiącą światło. Ten sam szaroczarny kolor otrzymała ślusarka aluminiowa ścian o­sło­nowych, stalowe drzwi wewnętrzne, grzejniki i inne elementy wyposażenia i instalacji w ot­war­tych przestrzeniach bu­dyn­ku, gdzie stanowi drugą – obok rudego – barwę dominującą.

 

Przekrycie dachu hali zaprojektowano z drewna klejonego. Z tego materiału wykonano zarówno dźwi­­gary (położone w rozstawie osiowym co 7,20m), jak
i konstrukcję drugorzędną – płatwie. Z u­wagi na rzut budynku i jego zmienną szerokość, każdy z dźwigarów ma inną rozpiętość (się­ga­jącą 37m) i ­geometrię: wysokość (od ok. 1,5 do ok. 2,5m), grubość (28, 48, 52 i 56cm). Płatwie ma­ją prze­krój 16x32cm i ich wysokość mieści się w wysokości dźwigarów. Na tak zbudowanej kons­trukc­ji przekrycia­ położona została nośna blacha trapezowa i kolejne warstwy stropodachu zie­­lo­ne­go.


Zdecydowaliśmy się nadać całości, w tym nośnej blasze trapezowej, ciemny kolor, a­na­­logiczny do barwy stalowej konstrukcji nośnej w elewacji zachodniej budynku.


Dźwigary zo­stały po­ma­lo­wa­ne, natomiast na płatwie, blachę trapezową oraz instalacje podwieszone do da­chu został na­nie­sio­ny specjalny natrysk akustyczny. Aby zminimalizować uciążliwość wy­ni­ka­ją­cą z dłu­giego czasu po­gło­su wewnątrz zdecydowano się na zastosowanie natrysku akustycz­ne­go o wy­so­kich współ­czyn­ni­kach pochłaniania dźwięku (zależnych od ich częstotliwości). Łącz­na grubość powłoki wynosi między 3,5 a 4 cm; pokryła ona kon­strukcję dachu wraz z więk­szoś­cią instalacji technicznych. Ten sam tynk – również w kolorze ciemnoszarym – pojawił się na su­ficie korytarza ­prowadzącego do try­bun. Wnętrze hali łączy się z tym korytarzem i jego właś­­ci­woś­ci odbijania dźwięku nie są dla niej bez znaczenia.

 

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Bartłomiej Senkowski

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Bartłomiej Senkowski

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Bartłomiej Senkowski

Dach został przygotowany pod nasadzenia dwukolorową zielenią ekstensywną. Na powierzchni ok. 2200m2 ułożono 150 ton mieszanki substratu o odpowiednim pH i akumulacyjności wo­dy. Na da­chu hali znajduje się też taras o powierzchni 700m2, z któ­re­go można podziwiać pa­no­ramę Błoń, Ko­piec Kościuszki. Można się nań do­stać z wnętrza budynku windą lub sko­rzystać z rampy spa­ce­ro­wej wzdłuż Ru­dawy bądź zewnętrznych schodów stalowych.

Elewacje hali pokryte są stalą corten: ten materiał pozwala na wydobycie i podkreślenie efektu pa­­ty­ny oraz szlachetnego starzenia się bryły.


„Wybraliśmy go na fasady hali jeszcze w czasie kon­­kur­su architektonicznego w 2008 roku. Uznaliśmy, że rdzawa stal doskonale wpisze się w ot­warty kra­job­raz tego fragmentu Krakowa.”


Z wyprodukowanej przez koncern Ruukki blachy o grubości 1,5mm, w ich zakładzie w Estonii wy­konywane były prostokątne, trapezowe i trójkątne pa­nele, któ­re zostały zamocowane na nitach do elewacji budynku na ruszcie z profili stalowych z tej samej stali. Panele mocowane wewnątrz budynku – a po północnej (frontowej) stronie hali materiał z fa­sa­dy przechodzi do hallu wejściowego – przed za­montowaniem musiały przejść pro­­ces korozji na ze­wnątrz budynku, gdzie osiągnęły po­żą­da­ny stan po kilku tygodniach eks­po­zycji na słońce i deszcz.

Opis: Piotr Lewicki, Kazimierz Łatak

 

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Wojciech Kryński

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Wojciech Kryński

 

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Maciej Lulko

Hala 100-lecia KS Cracovia z Centrum Sportu Niepełnosprawnych. Projekt: Biuro Projektów Lewicki Łatak

Zdjęcie: Maciej Lulko

 

 

 

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Na portalu Archinea prezentujemy projekty nowoczesnych domów, inspirujące wnętrza oraz najciekawsze projetkty polskich architektów.