Hellissandur to mała wioska rybacka na półwyspie Snæfellsnes, położona na zachodzie Islandii, ze stratowulkanem w tle, którego szczyt przykryty jest lodowcem. Centrum dla Odwiedzających Park Narodowy to więcej niż tylko budynek – to także ścieżka spacerowa, platforma widokowa oraz tętniące życiem centrum kultury i natury. Forma, kształt i funkcja budynku zaprojektowanego przez biuro Arkís arkitektar czerpią inspirację z otaczającej fauny, kultury i krajobrazu, mając na celu wzbogacenie doświadczeń odwiedzających podczas ich pobytu.
Visitor center in Hellisandur
Lokalizacja: Sandahraun 5, 360 Hellissandur, Iceland / N64° 54’ 49.465” W23° 53’ 21.027
Architekci: Arkís arkitektar
Klient / właściciel: The State Construction Agency
Powierzchnia: 710 m2
Zdjęcia: Karl Vilhjálmsson
Źródło: v2com
Centrum dla Odwiedzających Park Narodowy Snæfellsjökull
Projekt zdobył pierwszą nagrodę w otwartym konkursie w 2006 roku. Budowa rozpoczęła się w 2020 roku i zakończyła w 2022 roku. Budynek został w pełni zaprojektowany i wykonany zgodnie z międzynarodowym standardem certyfikacji BREEAM, kładąc nacisk na materiały przyjazne dla środowiska i minimalizację odpadów.
Jökulhöfði – Przylądek Lodowcowy
W przeciwieństwie do ludzkich oczu, oczy wieloryba znajdują się po obu stronach głowy, co daje zwierzęciu dwie różne perspektywy na otoczenie, zamiast jednej, typowej dla ludzi i większości zwierząt. Niezależnie od tego, czy ludzkie oko znajduje się wewnątrz Przylądka Lodowcowego, czy w jego bezpośrednim sąsiedztwie, może oczekiwać niezwykłych doświadczeń, wykraczających poza zwykłą percepcję.
Przylądek Lodowcowy nie dominuje nad otoczeniem, lecz harmonijnie się z nim łączy. Jego obecność jest dobrze widoczna z głównej drogi, ale z tej perspektywy nie można go w pełni dostrzec. Po przybyciu na miejsce budynek od razu wprowadza subtelne niuanse, które tworzy w interakcji z naturą. Ścieżka od parkingu do budynku przecina morze lawy (kamieni wulkanicznych) otaczające obiekt, początkowo ograniczając pole widzenia. W miarę zbliżania się, Przylądek stopniowo odsłania siebie i swoje najbliższe otoczenie. Tam ujawnia się tygiel aktywności kulturalnych, edukacyjnych i rekreacyjnych, które obiekt ma wspierać. Z morza lawy ścieżka prowadzi w górę Przylądka, skąd rozciągają się niezakłócone widoki na lodowiec, ląd i morze.
Nowatorskie podejście
Jednym z głównych założeń podczas pracy nad projektem budynku w tej lokalizacji było zminimalizowanie ingerencji w otoczenie, tak aby sprawiał wrażenie, jakby pojawił się tam w pełni uformowany, bez jakichkolwiek zakłóceń. Aby to osiągnąć, część budynku została zaprojektowana jako unosząca się nad krawędzią pola zastygniętej lawy. Wymagało to nowatorskiego podejścia do projektowania w obszarze podatnym na trzęsienia ziemi, co stawia wysokie wymagania wobec struktury konstrukcyjnej obiektu – szczególnie w przypadku konstrukcji wspornikowych, które są bardzo wymagające.
Koncepcja projektowa czerpie inspirację z otaczającej przyrody i dzieli się na dwie wyraźne części: Przylądek Lodowcowy i Fishbone. Jedna część to zaplecze dla pracowników parku narodowego, a druga obejmuje przestrzeń wystawową, kawiarnię i sale wykładowe.
Zewnętrzne ściany budynku pokryte są dwoma rodzajami drewnianej okładziny: na części Przylądka Lodowcowego zastosowano poziome deski, a na części Fishbone – pionowe.
Przez środek budynku biegnie ścieżka, umożliwiająca odwiedzającym przejście bezpośrednio z jednej strony na drugą. Schody po obu stronach prowadzą na taras widokowy na dachu, oferujący panoramiczne widoki na lodowiec Snæfellsjökull i wioskę Hellissandur.
Cały proces budowy i eksploatacji opiera się na odpowiedzialnych ekologicznie działaniach, z silnym naciskiem na zrównoważony rozwój. Wszystkie materiały zostały starannie wybrane pod kątem niskich wymagań konserwacyjnych, eliminując potrzebę zewnętrznej pielęgnacji i umożliwiając naturalne starzenie bez utraty trwałości.
Certyfikacja BREEAM
Budynek został w pełni zaprojektowany i wykonany zgodnie z międzynarodowym standardem certyfikacji BREEAM, który kładzie nacisk na zrównoważony rozwój i odpowiedzialność ekologiczną. Wykorzystano przyjazne dla środowiska materiały, a wszystkie odpady budowlane były starannie minimalizowane, mierzone i monitorowane. Na wykonawcę nałożono również rygorystyczne wymagania środowiskowe na czas trwania projektu. Co więcej, całe użyte drewno posiada certyfikat FSC, gwarantujący odpowiedzialne pozyskiwanie i pełną identyfikowalność w procesie produkcji.
BREEAM uwzględnia także związek między budynkiem a szerszymi czynnikami społecznymi, w tym lokalnym środowiskiem, transportem i innowacyjnymi rozwiązaniami poprawiającymi jakość i zrównoważony rozwój obiektu. Centrum dla Odwiedzających Park Narodowy odzwierciedla te zasady dzięki dobrze rozwiniętym ścieżkom pieszym i rowerowym, które łączą obiekt z otaczającym parkiem. Budynek jest dostępny z obu stron, ze ścieżką biegnącą bezpośrednio przez jego środek, płynnie integrując dostęp pieszy z projektem.
