Obama Presidential Center to przestrzeń zaprojektowana nie tylko do odwiedzania, lecz przede wszystkim do doświadczania. Zlokalizowany na terenie historycznego Jackson Park w Chicago, kompleks zaprojektowany przez biuro Tod Williams Billie Tsien Architects we współpracy z pracownią krajobrazu Michael Van Valkenburgh Associates, łączy funkcje kulturalne, edukacyjne, rekreacyjne i przyrodnicze, tworząc miejsce zachęcające osoby w każdym wieku i z różnych środowisk do odkrywania, budowania relacji oraz aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
Obama Presidential Center
Architektura: Tod Williams Billie Tsien Architects
Architektura krajobrazu: Michael Van Valkenburgh Associates
Budynek Home Court: Moody Nolan
Zdjęcia: Dzięki uprzejmości © The Obama Foundation
Autorzy zdjęć: Christopher Dilts, Angie McMonigal, Taylor Glascock, Antonio Dickey, Pete Souza
© The Obama Foundation, zdjęcie: Christopher Dilts
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
Obama Presidential Center
Od pierwszych chwil po przybyciu centrum sprawia wrażenie otwartego i dostępnego. Nie ma tu bram ani jednego głównego wejścia – zamiast tego sieć ścieżek, krajobrazowych założeń i przestrzeni spotkań naturalnie prowadzi odwiedzających z otaczającego parku do wnętrza założenia. Doświadczenie miejsca rozwija się poprzez kolejno odkrywane strefy: budynki, przestrzenie zewnętrzne i dzieła sztuki publicznej, połączone wspólną ideą dostępności, zaangażowania społecznego i zrównoważonego rozwoju. Obama Presidential Center składa się z czterech głównych budynków oraz systemu przestrzeni publicznych, z których każda oferuje odmienny, lecz wzajemnie powiązany charakter użytkowania. Trzy z nich – Muzeum, Forum i filia Biblioteki Publicznej Chicago – formalnie stanowią jeden obiekt, którego funkcje wyrażone są poprzez trzy odrębne formy widoczne ponad poziomem terenu.
Architektura i krajobraz jako całość
Projekt autorstwa Tod Williams Billie Tsien Architects, opracowany we współpracy z pracownią krajobrazową Michael Van Valkenburgh Associates, redefiniuje pojęcie kampusu obywatelskiego. Kompleks nie został pomyślany jako zbiór niezależnych obiektów, lecz jako miejsce, w którym architektura, natura i życie społeczne tworzą nierozłączną całość.
W wyniku konkursu przeprowadzonego w 2015 roku wybrano siedem renomowanych pracowni architektonicznych do przygotowania koncepcji projektowej. Funkcję głównych architektów powierzono Todowi Williamsowi i Billie Tsien, których propozycja wyróżniała się spójną wizją całego kampusu zamiast pojedynczego budynku.
Wierzymy, że architektura jest spotkaniem sztuki i funkcji, które może wnosić do życia poczucie harmonii. Najlepsze budynki stają się miejscami wykraczającymi poza swoją bezpośrednią funkcję, podnoszącymi jakość świata i życia ludzi – mówią autorzy projektu.
Aktywny kampus
Obama Presidential Center został zaprojektowany jako otwarty kampus publiczny wyrastający z Jackson Park. Tworzy go powiązany zespół budynków i przestrzeni publicznych przeznaczonych do spotkań, nauki, refleksji i codziennego użytkowania. W skład założenia wchodzą: budynek Muzeum, Forum, filia Biblioteki Publicznej Chicago, John Lewis Plaza oraz Home Court. Architektura i krajobraz zostały zaprojektowane równolegle, dzięki czemu park aktywnie kształtuje sposób doświadczania całego kompleksu. Ścieżki, trawniki i place przenikają się z zabudową, wzmacniając relacje z otaczającym parkiem i zachęcając do swobodnego przemieszczania się po terenie.
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów projektu jest sposób, w jaki krajobraz staje się architekturą. Znaczna część terenu została ukształtowana tak, aby park płynnie przechodził w budynki. Ukształtowanie terenu wspina się na dachy, tworząc pochyłe trawniki oraz ogólnodostępne zielone przestrzenie zachęcające do korzystania z nich jak z naturalnego fragmentu parku. Efektem jest przestrzeń przypominająca bardziej żywy krajobraz niż tradycyjny kampus – miejsce kształtowane przez opowieści, kreatywność, możliwości i wspólnotę.
Kluczowe elementy kampusu
John Lewis Plaza to reprezentacyjna przestrzeń wejściowa, płynnie łącząca okoliczne sąsiedztwo z Jackson Park. Łączy budynki Muzeum, Forum i Biblioteki, stanowiąc miejsce zarówno codziennych spotkań, jak i większych wydarzeń. Museum Building to główny obiekt muzealny mieszczący immersyjne ekspozycje narracyjne oraz nowe ogólnodostępne przestrzenie społeczne. Forum Building stanowi elastyczne centrum wydarzeń społecznych, szkoleń, debat i występów. Chicago Public Library Branch to wyjątkowa w skali kraju współpraca instytucjonalna, stanowiąca edukacyjne serce kampusu. Home Court mieści wielofunkcyjną przestrzeń przeznaczoną dla sportu, zdrowia, aktywności młodzieży i integracji społecznej. Obiekty tworzą razem kampus płynnie przechodzący pomiędzy strefami refleksji, aktywności i codziennego użytkowania.
Symbolika wieży muzealnej
Dominującym elementem założenia jest wieża muzealna, stanowiąca wizualny punkt orientacyjny całego kampusu. Jej forma inspirowana jest motywem czterech dłoni łączących się w jeden gest – symbolem zbiorowego wysiłku niezbędnego do kształtowania historii i budowania wspólnoty. Wieża pełni także rolę „latarni nadziei”, widocznej z wielu punktów kampusu i okolicznych dzielnic.
Słowa nadziei
Jednym z najbardziej charakterystycznych detali architektonicznych wieży jest rzeźbiarska osłona umieszczona w jej górnej części. Tworzą ją fragmenty przemówienia Baracka Obamy wygłoszonego w 2015 roku z okazji 50. rocznicy marszów z Selmy do Montgomery. Napisy wykonano w zmodyfikowanej wersji kroju Gotham, silnie kojarzonego z kampaniami wyborczymi i prezydenturą Obamy. Litery o wysokości około 1,5 metra oplatają dwie elewacje Sky Room – publicznej przestrzeni spotkań z panoramicznym widokiem na zachodnią i południową część Chicago. Osłona stanowi integralny element fasady i pełni funkcję przeciwsłoneczną, ograniczając bezpośrednie nasłonecznienie wnętrz. Tekst nie jest odczytywany jako jednolity komunikat – jego fragmenty ujawniają się stopniowo wraz ze zmianą perspektywy i odległości obserwacji, podkreślając ideę eksploracji i osobistego odkrywania miejsca.
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
Kompozycja kampusu
Kompozycja kampusu równoważy monumentalność i otwartość poprzez skalę, materiały oraz sposób kształtowania przestrzeni. Poczucie trwałości wyrażają masywne bryły budynków, podczas gdy starannie rozmieszczone przeszklenia, dziedzińce i zielone dachy wprowadzają światło, zapewniają przewietrzanie i wizualną lekkość. Elewacje obłożono granitem pochodzącym z New Hampshire – trwałym kamieniem naturalnym nadającym budynkom oficjalny charakter i nawiązującym do tradycji architektury publicznej. Materiał ten podkreśla dążenie do stworzenia obiektów o ponadczasowym i godnym wyrazie.
Przejrzystość zapewniają duże przeszklenia oraz wewnętrzne dziedzińce, które wprowadzają do wnętrz naturalne światło i roślinność. W wieży muzealnej najbardziej transparentne strefy skoncentrowano przy podstawie i w najwyższych kondygnacjach, gdzie otwarcia kadrują widoki, maksymalizują dostęp światła dziennego i wzmacniają relacje pomiędzy wnętrzem a kampusem. Bardziej zamknięte partie przeznaczono do ekspozycji i przechowywania historycznych artefaktów wymagających ścisłej kontroli warunków środowiskowych.
Home Court – sport, społeczność i zrównoważony rozwój
Home Court to nie tylko hala sportowa, lecz przede wszystkim miejsce budowania relacji, możliwości i poczucia przynależności. Inspiracją dla projektu były dwie pasje Baracka Obamy – koszykówka i budowanie wspólnoty. Charakterystyczna elewacja z metalu i szkła z nadrukiem nawiązuje do formy i rytmu siatki koszykarskiej, traktowanej jako metafora społecznych powiązań. Budynek zaprojektowała pracownia Moody Nolan – największe w Stanach Zjednoczonych biuro architektoniczne należące do Afroamerykanów, znane z licznych realizacji obiektów społecznych i sportowych. Obiekt o powierzchni około 5 600 m² mieści pełnowymiarowe boisko zgodne ze standardami NBA oraz elastyczne przestrzenie przeznaczone dla sportu młodzieżowego, wydarzeń społecznych i programów związanych ze zdrowiem oraz dobrym samopoczuciem. Duże przeszklenia i otwarta forma mają zachęcać mieszkańców okolicznych dzielnic do aktywnego korzystania z obiektu.
Dlaczego Jackson Park?
Jackson Park wybrano ze względu na jego historię, skalę i potencjał rozwojowy. Zaprojektowany przez Fredericka Law Olmsteda jako demokratyczna przestrzeń publiczna, park stanowi idealne tło dla nowej instytucji obywatelskiej – otwartej, dostępnej i silnie zakorzenionej w społeczności. Projekt przywraca i wzmacnia strukturę parku poprzez odtworzenie połączeń pieszych, poprawę dostępu do jeziora Michigan oraz integrację nowych funkcji z historycznym krajobrazem.
Projekt kształtowany przez społeczność
Powstanie kampusu poprzedziły lata konsultacji społecznych obejmujących tysiące spotkań z mieszkańcami i przedstawicielami lokalnych organizacji. Dzięki temu projekt odzwierciedla rzeczywiste sposoby użytkowania i postrzegania parku przez społeczność. W rezultacie powstały m.in.: integracyjne place zabaw i przestrzenie rodzinne, elastyczne tereny przeznaczone zarówno dla dużych wydarzeń, jak i codziennego użytkowania czy nowe ogrody oraz powiększone obszary zieleni.
Inspirując się wizją Olmsteda postrzegającego parki jako demokratyczne przestrzenie publiczne oraz ideą, że historię tworzy wspólny wysiłek wielu ludzi, Obama Presidential Center łączy architekturę i krajobraz w spójną całość. To nie tylko cel podróży, ale żywa przestrzeń publiczna – zaprojektowana tak, aby rozwijać się wraz ze społecznością i służyć kolejnym pokoleniom.
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation, zdjęcie: Christopher Dilts
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation
© The Obama Foundation, zdjęcie: Antonio Dickey
© The Obama Foundation, zdjęcie: Christopher Dilts
© The Obama Foundation
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation, zdjęcie: Christopher Dilts
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation, zdjęcie: Christopher Dilts
© The Obama Foundation
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation, obraz: Njideka Akunyili Crosby, zdjęcie: Pete Souza
© The Obama Foundation, zdjęcie: Christopher Dilts
© The Obama Foundation, zdjęcie: Christopher Dilts
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation, zdjęcie: Christopher Dilts
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation, rzeźba autorstwa Maya Lin
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation, zdjęcie: Taylor Glascock
© The Obama Foundation
© The Obama Foundation
© The Obama Foundation, Taylor Glascock
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
© The Obama Foundation
© The Obama Foundation, zdjęcie: Angie McMonigal
