Tiny House LUX to pierwszy w Luksemburgu dom w całości wydrukowany w technologii 3D, powstały jako eksperymentalna odpowiedź na trwający kryzys mieszkaniowy. Coral Construction Technologies (spółka należąca do grupy ICE Industrial Services) oraz biuro ODA Architects zbadali, w jaki sposób zaawansowane technologie budowlane mogą dostarczać niewielkie, wysokiej jakości i zrównoważone domy.
Tiny House LUX
Koncept i architektura: ODA Architects
Projekt 3DCP i koordynacja (druk 3D): Coral Architects
Autor projektu, główny architekt: Bujar Hasani [ODA Architects]
Konwersja do systemu 3DCP i opracowanie danych: Michal Mačuda [Coral Architects]
Współautor (przygotowanie modelu i danych do druku): Kristýna Uhrová [Coral Architects]
Lokalizacja: Niederanven, Luksembur
Powierzchnia użytkowa: 47 m²
Powierzchnia działki: 600 m²
Wymiary: 3,5 × 17,7 m
Koszt inwestycji: 317 000 €
Klient: Commune de Niederanven
Zdjęcia: BoysPlayNice
Wykonawca: Georgios Staikos [Staikos 3D]
Druk 3d betonu: Coral Construction Technologies
Tiny House LUX
Luksemburg boryka się z wyraźnym deficytem mieszkań. Kraj potrzebuje ok. 7 000 nowych lokali rocznie, tymczasem buduje się zaledwie ok. 3 600, z czego mniej niż 200 przypada na programy publiczne lub mieszkania przystępne cenowo. Gminom zależy na zagospodarowaniu małych, pozostałych działek w istniejącej już tkance osiedlowej. Większość z tych parcel jest uznawana za zbyt wąskie lub nieregularne dla tradycyjnego budownictwa. Projekt Tiny House stawia proste pytanie: a co jeśli właśnie te działki staną się nowym źródłem kompaktowych, wysokiej jakości domów, które pozwolą mieszkańcom pozostać blisko swoich społeczności?
Idea
Pomysł narodził się w głowie architekta Bujara Hasanego z biura ODA Architects, który od początku ściśle współpracował z gminą Niederanven. Wspólnie wypracowano koncepcję małych domów spełniających luksemburskie normy konstrukcyjne i termiczne, a jednocześnie wspierających młodych mieszkańców pragnących pozostać w swojej okolicy. Już na starcie zespół zdecydował się na druk 3D betonu jako metodę realizacji. Celem nie był tymczasowy lekki box – chodziło o trwały, efektywny dom, który funkcjonuje jak tradycyjny budynek, a jednocześnie powstaje szybko i z dużą precyzją.
Bujar Hasani, autor projektu, właściciel pracowni ODA Architects
Rozwiązanie
Aby koncepcja stała się rzeczywistością na placu budowy, ODA Architects nawiązało współpracę z ICE Industrial Services i jej spółką Coral Construction Technologies. ICE specjalizuje się w automatyzacji przemysłowej, natomiast Coral – uruchomiona w 2021 roku – rozwija efektywne rozwiązania do drukowania betonu bezpośrednio na budowie. Coral przekształciła model architektoniczny Hasanego w plik gotowy do druku 3D, zawierający wszystkie dane niezbędne dla systemów robotycznych. Współpraca przebiegała w prawdziwym rytmie „design & build”: architektura określa intencję, cyfrowa fabrykacja uczyniła ją wykonalną, powtarzalną i szybką.
Pierwszy dom-pilot stanął na długiej i bardzo wąskiej działce na skraju osiedla mieszkaniowego w Niederanven. Działka ma zaledwie 3,5 m szerokości i 17,7 m głębokości, co daje zaledwie 47 m² powierzchni użytkowej netto. Układ oparto na wyraźnej osi centralnej, która zachowuje otwartą perspektywę od wejścia aż po tylną ścianę. Po obu stronach osi umieszczono strefy przechowywania, meble i instalacje techniczne. Dzięki temu dom sprawia wrażenie dłuższego niż wskazują na to rzeczywiste wymiary – kompaktowa bryła wydaje się znacznie „większa”.
Dom ustanawia w Luksemburgu dwa precedensy: jest pierwszym mieszkalnym budynkiem drukowanym w 3D z wykorzystaniem lokalnych kruszyw. Jest również pierwszym, którego ściany wydrukowano na drewnianej platformie posadowionej na fundamentach śrubowych zamiast tradycyjnych ław betonowych. Takie rozwiązanie zmniejsza masę konstrukcji, minimalizuje prace ziemne i w przyszłości znacznie ułatwia ewentualny demontaż lub przeniesienie budynku.
Sercem budowy była mobilna drukarka Coral i technologia drukowania betonu bezpośrednio na placu budowy. Na świecie zaledwie kilka systemów potrafi pracować ze zwykłym betonem dostarczanym z lokalnej betoniarni w betonowozach. Dzięki temu nie trzeba sprowadzać specjalnych suchych mieszanek, lepiej panuje się nad kosztami i ogranicza emisje związane z transportem poszczególnych elementów czy materiałów. Sam druk 3D ścian trwa około tygodnia. Cała budowa, wraz z wykończeniem, zamyka się w zaledwie czterech tygodniach. Cyfrowa fabrykacja pozwala też formować elementy techniczne już w trakcie drukowania – w tym projekcie wnęka prysznicowa oraz komora pod wiszące wc powstały jako integralna część ściany. Ekipa spędza mniej czasu na cięciu i czy wykonywaniu charakterystycznych detali, a gotowe wnętrza idealnie odpowiadają projektowi.
Dziś
Nadbudowa kontynuuje filozofię minimalnego wpływu na środowisko. Konstrukcja podłogi i dach są drewniane. Izolacja i zbrojenie zostały wykonane bez jakichkolwiek tworzyw sztucznych. Drewniana platforma i lekki dach zmniejszają masę całkowitą i wspierają podejście cyrkularne – w przyszłości budynek będzie można łatwo rozłożyć. Sam proces drukowania zużywa wyłącznie potrzebną ilość materiału, co ogranicza zasoby i obniża ślad węglowy. W budynku zainstalowano system ogrzewania podłogowego oraz panele fotowoltaiczne na dachu zasilające dom. Duże okna od południa dostarczają pasywnych zysków ciepła, zmniejszając zapotrzebowanie na ogrzewanie.
Tiny House LUX pełni jednocześnie rolę projektu pilotażowego, jak i prawdziwego domu. Gmina Niederanven udostępniła publiczny teren, aby przetestować alternatywny model budowy w realnych warunkach. Efekt to kompaktowe mieszkanie, które nie traci na jakości projektowej ani parametrach ekologicznych, a jednocześnie wprowadza delikatne zagęszczenie w istniejącej już dzielnicy. Ponieważ cały model opiera się na cyfrowym workflow, zwykłym betonie z lokalnej wytwórni i mobilnej drukarce, można go łatwo adaptować do kolejnych podobnych działek – bez konieczności zaczynania od zera za każdym razem.
Rola Coral polegała na sprawnym połączeniu projektu z fizyczną realizacją w terenie. Firma dostarcza kompletny harmonogram całego procesu – począwszy od projektu do druku, który zamienia architektoniczną wizję w ścieżki robota z milimetrową precyzją. Dostarcza mobilną drukarkę pracującą na zwykłych lokalnych mieszankach. Wnosi know-how pozwalający integrować elementy architektoniczne i techniczne już na etapie drukowania – dzięki temu zmniejsza się liczba ekip, odpadów i skraca harmonogram całej inwestycji. Te kompetencje zamieniają małe, dotychczas pomijane działki w potencjalne przestrzenie do zabudowy.
Przyszłość
Największe znaczenie ma powtarzalność. W wielu miastach i gminach wciąż znajduje się wiele wąskich lub nieregularnych parcel, które dziś stoją puste. Przy jasnych ramach formalnych, bibliotece gotowych detali do druku i procesie wykorzystującym lokalny beton, samorządy mogą realizować energooszczędne domy tam, gdzie ludzie już mieszkają, uczą się i pracują. Tiny House LUX udowadnia, że to nie teoria. Innowacja i tradycja nie stoją tu w sprzeczności – spotykają się w precyzyjnym, kompaktowym domu, który pokazuje, co jest możliwe, gdy projektowanie, inżynieria i automatyzacja idą w jednym rytmie.
