Koncepcja domu w Paragwaju odzwierciedla próbę zatarcia granic między architekturą a naturą, w której istniejące drzewa stały się nie przeszkodą, lecz głównym wyznacznikiem kompozycji przestrzennej. Nieregularny układ konstrukcji, otwarte przestrzenie i bryły z prasowanych bloczków ziemnych tworzą dom harmonijnie wpisany w leśne otoczenie. Projekt pracowni Equipo de Arquitectura podporządkowuje się naturalnemu rytmowi krajobrazu, uwzględniając zarówno systemy korzeniowe drzew, jak i zmieniające się światło oraz przepływ powietrza. Architekci porównują proces projektowania do komponowania muzyki jazzowej, w której poszczególne elementy współtworzą niepowtarzalną, zmieniającą się wraz z porami dnia i roku całość.
A Forest in the House
Lokalizacja: San Bernardino, Paragwaj
Pracownia: Equipo de Arquitectura
Architekci: Horacio Cherniavsky – Viviana Pozzoli
Współpraca: Fabiana Godoy, Andrés Riera, Daniela Callizo, Camila Rojas, Milagros Egüez
Krajobraz: Viviana Pozzoli
Konstrukcja: Felipe Ramírez
Elementy stalowe: Javier Giménez
Zabudowy stolarskie: Marcial Careaga
Elektryka: Lorenzo Caire
Instalacje sanitarne: Jorge Colmán
Powierzchnia: 260 m2
Zdjęcia: Federico Cairoli
Las w domu
Według projektantów, między architekturą a muzyką istnieje głębokie podobieństwo. Nie dotyczy ono ich ostatecznej formy, lecz początkowego procesu komponowania. Choć muzyka jest najbardziej abstrakcyjną ze sztuk, a architektura stanowi jej przeciwieństwo, sposób, w jaki powstają obie dziedziny, wykazuje wiele wspólnych cech. Bill Evans, wybitny pianista jazzowy i jedna z najważniejszych inspiracji dla architektów podczas pracy nad koncepcją domu, ujął tę zależność w następujący sposób w jednym z wywiadów: – Jazz jest konkretnym procesem, który nie ma intelektualnego charakteru. Intelektu używasz do rozkładania materiału na części, poznawania go i uczenia się, jak z nim pracować. W rzeczywistości jednak potrzeba wielu lat praktyki, aby rozwinąć umiejętności pozwalające o tym wszystkim zapomnieć, odprężyć się i po prostu grać.
– Uważamy, że początkowy etap komponowania projektu architektonicznego jest bliski temu, o czym mówi Evans. Jazz wykorzystuje określoną strukturę jako fundament wyznaczający granice utworu. W jej ramach poszczególne instrumenty przejmują inicjatywę, improwizując lub intuicyjnie dostosowując się do istniejącego układu. Równie istotne jak dźwięki są pauzy, a rytm porządkuje ich rozłożenie w czasie – opowiadają architekci z Paragwaju.
W tym projekcie rolę granicy pełni obrys dachu, określający zakres zabudowy. W jego obrębie układ pełnych i pustych przestrzeni kształtuje wnętrze oraz program funkcjonalny domu, pozostając w ścisłej relacji z istniejącymi elementami otoczenia. Naturalne światło wyznacza rytm czasu w odbiorze architektury, tworząc zmieniające się cienie i klimat – podobnie jak muzyka Johna Abercrombiego w utworze Timeless. Wiatr przepływający przez przestrzeń i poruszający liśćmi przywodzi z kolei na myśl brzmienie szczotek perkusyjnych Philly’ego Joe Jonesa w zespole Milesa Davisa.
Projekt A Forest in the House (Las w domu) proponuje alternatywne podejście do harmonijnego połączenia architektury z naturalnym otoczeniem. Zamiast traktować istniejące drzewa jako przeszkody, idea tego domu uznała je za podstawowe punkty odniesienia, które wyznaczają sposób organizacji przestrzeni i programu funkcjonalnego. Drzewa określają relacje pomiędzy przestrzeniami użytkowymi a pustymi, pozwalając odejść od konwencjonalnego, regularnego układu konstrukcyjnego i wprowadzając dynamiczny rytm odzwierciedlający naturalne wzorce. Nieregularne rozmieszczenie słupów przyczynia się jednocześnie do zapewnienia przestrzennej stateczności konstrukcji. Pełne bryły wykonano z prasowanych bloczków ziemnych (CEB – Compressed Earth Blocks), podkreślając dążenie do stworzenia materialnego dialogu z otaczającym krajobrazem.
Pionowe elementy konstrukcyjne zostały starannie rozmieszczone pomiędzy drzewami. Ich lokalizacja uwzględnia przebieg systemów korzeniowych, tak aby nie zakłócać ich naturalnego rozwoju. Dzięki temu słupy pozostają wizualnie dyskretne i wtapiają się w tło, wpisując w naturalny porządek wyznaczany przez pnie drzew. Tak świadoma integracja tworzy dialog, w którym natura i architektura posługują się tym samym językiem.
Kompozycja przestrzenna rozwija się w oparciu o dwie odrębne płaszczyzny poziome. Pierwsza z nich – poziom posadzki – została nieznacznie uniesiona, umożliwiając korzeniom drzew swobodny rozwój w kolejnych latach. Druga, równoległa płaszczyzna – sufit – powtarza tę geometrię, tworząc taras, z którego można podziwiać panoramiczne widoki na korony drzew.
Ostatecznie projekt kreśli wizję przyszłości, w której granice pomiędzy architekturą a naturą ulegają zatarciu, a środowisko zbudowane staje się równie organiczne jak jego naturalne otoczenie. Koncepcja ta nie tylko proponuje odmienne rozwiązanie przestrzenne, lecz także przypomina o możliwościach współistnienia i osiągnięcia równowagi między tymi dwoma światami. Wszystkie elementy domu tworzą wspólnie wielką orkiestrę jazzową, która – zależnie od pory roku i dnia – wykonuje muzykę najlepiej dopełniającą doświadczenie przebywania w tej przestrzeni.
