Dom Seniora w czeskiej miejscowości Nový Bydžov to parterowy, spokojny budynek zlokalizowany na terenie dawnego sadu. Koncepcja obiektu czeskiej pracowni Architektura, zaprojektowana dla około sześćdziesięciu mieszkańców, opiera się na podziale na cztery samowystarczalne grupy połączone centralnym trzonem wejściowym. Każde z gospodarstw funkcjonuje niezależnie, posiadając własne zaplecza oraz pomieszczenia dla personelu. Centralnym miejscem wszystkich części mieszkalnych są wewnętrzne ogrody.
Senior Citizens’ Home in Nový Bydžov
Projekt: Architektura
Autor: David Kraus
Współautorka: Alina Fornaleva
Lokalizacja: Nový Bydžov, Czechy
Powierzchnia użytkowa: 2 910 m²
Koszt: 8,47M €
Klient: Town of Nový Bydžov
Zdjęcia: Filip Šlapal
Dom Seniora w Nový Bydžov
Założeniem inwestora było zaprojektowanie nowego domu opieki na terenie dawnego sadu, przylegającego do szpitala. Budynek został pomyślany jako cztery niezależnie funkcjonujące gospodarstwa, w pełni dostępne i pozbawione barier architektonicznych. Horyzontalny obiekt wypełnia działkę niczym niska, długa czerwona linia spoczywająca na zielonej poduszce.
Elewacje wszystkich pięciu brył wykonano z cegły, jednak każda z nich posiada własny rysunek spoin, indywidualny detal oraz odmienny charakter. Dzięki temu łatwiej odnaleźć się w strukturze budynku i rozróżnić poszczególne części tej pozornie prostej formy. Tożsamość każdej przestrzeni podkreślają również zróżnicowane systemy zacienienia okien oraz indywidualna kolorystyka wnętrz. Rytm budynku tworzą duże okna francuskie, a płaski dach przystosowano do instalacji fotowoltaicznych i innych technologii.
Kluczową rolę w całym projekcie odgrywają atria, które wypełniają przestrzeń naturalnym światłem dziennym i znacząco podnoszą jakość wnętrz. Intensywna relacja wizualna z zielenią tworzy przestronne, pełne powietrza wnętrza pozostające w bezpośrednim kontakcie z naturą.
Dom symbolizuje spokój starszych lat. Zgodnie z intencją autorów projektu – starość powinna być piękna, wolna od pośpiechu, zgiełku i zbędnych rzeczy.
Abstrakt
– Sad i ceglane mury w sąsiedztwie cmentarza z kościołem, historyczne miasto z pięknym ratuszem. Wysokie drzewa. A pośród tego starość jako zjawisko – spokój, cisza, cegła jako archetyp domu. Bliskość szpitala i cmentarza może budzić trudniejsze skojarzenia, jednak my dostrzegliśmy tu przede wszystkim jakość – obraz wyciszenia, kontemplacji i spokojnego obrzeża miasta. Symetryczny, niemal klasycystyczny układ przywołujący architekturę pałacową wprowadza do domu atria, ogrody, dalekie widoki i naturalne światło – opowiadają autorzy projektu
Starość
Starość jest jednym z ważnych tematów współczesnej Europy. Jak podchodzimy do starzenia się? Co oferujemy osobom starszym? Jak je postrzegamy i czego od nich oczekujemy? Co oznacza bycie seniorem w Czechach w 2026 roku?
– Na początku procesu projektowego zadaliśmy sobie pytanie: jakiej starości sami chcielibyśmy doświadczyć? W jaki sposób można materialnie wyrazić ideę domu? – kontynuują architekci. – Starość nie musi oznaczać ciężaru ani cierpienia. Może być aktywna, pełna i wciąż żywa. Może być momentem wyciszenia, a nawet wyzwolenia. To czas refleksji nad sensem życia, czas podsumowań i nowej perspektywy. Mądre społeczeństwo nie postrzega osób starszych jako bezradnych ciał wymagających wyłącznie opieki. W takim społeczeństwie starość niesie mądrość, spokój i wolność od rzeczy zbędnych. Pozwala przekazywać doświadczenie i oferować perspektywę wykraczającą poza codzienny pośpiech. Senior powinien czuć się potrzebny, ponieważ wciąż ma wiele do zaoferowania.
Czerwona linia w nieskończonej zieleni
Zadaniem miasta Nový Bydžov było zaprojektowanie domu seniora na terenie dawnego sadu, sąsiadującego ze szpitalem. Po drugiej stronie ulicy znajduje się cmentarz z kościołem oraz piękne ceglane budynki – pierwsze obiekty widoczne przy wjeździe do miasta. Ciszę i symboliczny charakter miejsca zakłóca jedynie droga, która jednocześnie wnosi energię codziennego życia – samochody, rodziców z wózkami, spacerujących mieszkańców i osoby spieszące się do swoich obowiązków. Wielkość działki pozwoliła stworzyć parterowy budynek o dużej powierzchni, dostępny i przyjazny użytkownikom. W otwartym, płaskim krajobrazie pól i lasów pojawia się jednokondygnacyjny dom przypominający pięciolistną koniczynę – cztery gospodarstwa połączone centralnym rdzeniem. Symbol czterech żywiołów i czterech stron świata.
Koncepcja gospodarstw z wewnętrznymi atriami
Rozwiązanie przestrzenne opiera się na podziale budynku na cztery niezależne gospodarstwa dla około sześćdziesięciu mieszkańców. Każde z nich przeznaczone jest dla piętnastu osób oraz niezbędnego personelu i funkcjonuje całkowicie samodzielnie. Układ pomieszczeń zaprojektowano tak, aby uniknąć długich, linearnych korytarzy. Pokoje rozmieszczono wokół wspólnego atrium, tworząc zwartą kompozycję przestrzenną. Każde gospodarstwo posiada własne zaplecze techniczne, magazynowe, pomieszczenia socjalne dla personelu oraz wspólną przestrzeń z bezpośrednim wyjściem do ogrodu. Wewnętrzne atria zapewniają obfite doświetlenie komunikacji i tworzą przyjazne przestrzenie wewnętrzne. Każdy pokój posiada prywatny taras z bezpośrednim dostępem do zieleni. Przez główne wejście od strony południowej odwiedzający trafiają do przestronnego holu, z którego widoczne jest centralne, owalne atrium. Znajduje się tu recepcja oraz strefa oczekiwania, stanowiące serce całego obiektu.
Cegła, kwiaty i światło
Ceglane elewacje nawiązują do murów cmentarnych. Ich geometryczny charakter podkreśla rytm dużych okien, zapewniających mieszkańcom bezpośredni dostęp do tarasów. Okna stają się symbolicznymi otwarciami w masywnej ścianie. Każde gospodarstwo posiada własny system zacieniania, który podkreśla jego indywidualny charakter. Ceglana elewacja otrzymała cztery różne wzory, kontynuowane również we wnętrzach – w detalach recepcji pomocniczych oraz wykończeniu łazienek. Wnętrza oparto na połączeniu cegły i bieli, co wzmacnia efekt światła i przestronności. Szczególnym elementem są posadzki – wykonane na zamówienie grafiki lokalnych kwiatów i traw zostały zeskanowane i przeniesione na powierzchnie podłóg. Dzięki temu powstały cztery unikalne „domy”: Trawiasty, Czarnuszkowy, Rumiankowy i Mniszkowy. Naturalne motywy roślinne stają się subtelnym systemem orientacji w budynku.
Ten dom powstał dzięki ponadstandardowemu podejściu inwestora – miasta Nový Bydžov – oraz zaufaniu wobec architektów dążących do stworzenia wyjątkowego miejsca dla seniorów. Był to proces oparty na współpracy, dialogu i wzajemnym zrozumieniu. Ostateczna jakość realizacji jest także efektem zaangażowania projektantów branżowych i wykonawcy, którzy wykazali się wyjątkową starannością, doświadczeniem i zrozumieniem idei projektu.
