Osiedle projektu pracowni Paweł Lis Architekci zostało zlokalizowane na unikalnej działce niedaleko Gdańska, której wschodnia krawędź kończy się skarpą porośniętą starodrzewem. Na dole przepływa strumień będący odgałęzieniem rzeki Raduni. Kameralny zespół 8 domów jednorodzinnych, z racji wykończenia elewacji i dachów kamieniem otrzymał nazwę MONOLIT.
MONOLIT – Osiedle 8 domów w zabudowie bliźniaczej i wolnostojącej
Lokalizacja: Straszyn pod Gdańskiem, ul. Marsa/Jowisza
Inwestor: 4 KONCEPT
Architektura: mgr arch. Paweł Lis
Współpraca: mgr arch. Piotr Gasparski
Konstrukcja: mgr inż. Jan Tolksdorf
Projekt zieleni: arch. Magda Dorozik
Powierzchnia użytkowa: 2160m2
Wykonawca: HERZINVEST
Zdjęcia: Emi Karpowicz
Monolit. Domy z kamienia.
Straszyn to spokojna miejscowość 12 km od centrum Gdańska. Oczekiwaniem inwestora było osiedle domów, z których będzie nieco inny, ale wszystkie razem będą stanowiły spójną całość. Wysoka jakość architektury ma stanowić o jego niepowtarzalności.
Stojąc na krawędzi skarpy patrzyłem na teren, jaki formował się tutaj przed milionami lat. Osiedle swoją nazwę zawdzięcza monolitom czyli ogromnym głazom narzutowym pozostawionym przez epokę lodowcową, które występują w rejonie Pomorza Gdańskiego. Struktura Monolitu znalazła swoje odbicie w kamiennym wykończeniu dachów i elewacji budynków. Uzyskana w ten sposób spójna forma domów i jej skalny rzeźbiarski charakter dobrze oddaje ducha tej nazwy – tłumaczy autor projektu, architekt Paweł Lis.
W domach typu A i B w układzie bliźniaczym bryły pięter zostały od siebie odsunięte. Budynki mają charakterystyczne wysunięte nadwieszenia pięter od strony ogrodów. Wyróżnia je ukośna forma ścian oraz białe wykończenia wnęk.
Większość domów wolnostojących została usytułowana od wschodu z tarasami na krawędzi skarpy. Mają unikalny widok na opadające zbocze porośnięte wiekowymi dębami. Na wyjątkową uwagę zasługuje budynek, którego wydłużone nadwieszone piętro z wyciętą śnieżnobiałą wnęką, majestatycznie unosi się pomiędzy drzewami na skarpie.
Dynamiczna forma budynków, ich szczyty, ukośne linie okien czy nadwieszenia pięter nawiązują do geometrii połamanej i spiętrzonej kry lodowej. To inspirujące zjawisko to Torosy – wędrujące „małe góry lodowe” występujące zimą na Bałtyku u wybrzeżu Półwyspu Helskiego. Najlepiej widać to w architekturze willi F – dodaje archiett.
Całość wpisuje się w uformowaną w prawiekach skarpę z potokiem, porośniętą starymi dębami, których konary przecinają powietrze w różnych kierunkach.
W parterach domów została zaprojektowana strefa dzienna z salonem, jadalnią i otwarta kuchnią. Jest także gabinet oraz łazienka. Wysokość użytkowa parteru wynosi 3m. Na piętrze znajdują się trzy sypialnie, pokój gościnny i dwie łazienki. Wysokość użytkowa piętra to 2,7m. Każdy lokal posiada dwu-stanowiskowy garaż w parterze z pomieszczeniem technicznym. Bramy garażowe zostały zlicowane z elewacją.
Konstrukcja domów została oparta o żelbetowe ściany grubości 18cm i stropy monolityczne. Elewacje i dach zostały zaprojektowane w systemie wentylowanym i wykończone płytami szarego twardego piaskowca z Męciny obok Nowego Sącza.
Budynki zasilane są przez pompy ciepła, wyposażone w system chłodzenia i rekuperacji. W każdym domu zastosowano dach solarny w technologii SUNROOF oraz magazyn energii. Osiedle posiada zbiorniki retencyjne służące do odzyskiwaniu wody deszczowej i ponownego nawadniania ogrodów. Zachowano istniejącą zieleń, zaplanowano i wykonano nowe nasadzenia na terenie całego Osiedla. Część utwardzeń wykonano jako powierzchnie czynną biologicznie. Projekt zakładał także system oświetlenia zewnętrznego dla ogrodów i ciągów komunikacyjnych.
Architektura zespołu domów Monolit została zainspirowana topografią terenu, przyrodą i unikalnymi zjawiskami jakie mają miejsce na terenie Pomorza Gdańskiego. Wykończenie budynków naturalnym kamieniem pozwoliło uzyskać spójny, rzeźbiarski charakter dla całego osiedla i wpisać go w niezwykły teren.
Osiedle zostało Nominowane do jednej z nagród w prestiżowym konkursie Simon Architecture Prize 2024 Fundacji Miesa van der Rohe w Barcelonie.
