SANCTUM, położony na leśnej polanie w pobliżu miejscowości Bezdonys na Litwie, to ośrodek terapii poprzez kontakt z naturą. Kompleks, zaprojektowany przez pracownię Arches, zorganizowany został wokół naturalnej osi krajobrazowej utworzonej przez istniejące drzewa i polany. Projekt łączy funkcje noclegowe, przestrzenie wspólne, strefy gastronomiczne oraz miejsca przeznaczone do aktywności tworząc środowisko sprzyjające dobremu samopoczuciu, wyciszeniu i budowaniu relacji z naturą.
SANCTUM Nature Therapy Retreat
Lokalizacja: Bezdonys, Lithuania
Architekci: Arches
Zespół projektowy: Arūnas Liola, Greta Gulbinskė, Rolandas Liola, Edgaras Neniškis
Zdjęcia: Leonas Garbačauskas
SANCTUM Nature Therapy Retreat
Kompozycję założenia wyznacza naturalna oś, która stała się głównym elementem organizującym architekturę. Zamiast narzucać miejscu nowy porządek, projekt czerpie z istniejących polan, dojrzałego drzewostanu oraz naturalnych ścieżek przebiegających przez las. Ta przestrzenna struktura łączy najważniejsze elementy krajobrazu, w tym wielopniowy dąb, okazałą sosnę zachowaną wewnątrz wewnętrznego dziedzińca oraz sekwencję brzóz prowadzących w kierunku zespołu wolnostojących domków.
Seria drewnianych brył z dwuspadowymi dachami stanowi współczesną interpretację charakterystycznej sylwetki tradycyjnej zabudowy wiejskiej. Ich smukłe, pionowo wyciągnięte proporcje prowadzą dialog z otaczającym lasem sosnowym, jednocześnie zachowując powściągliwy charakter i harmonijnie wpisując się w krajobraz. Budynki rozmieszczono z dużą starannością, aby zachować istniejącą roślinność, kadrować widoki oraz tworzyć sekwencję kameralnych przestrzeni zewnętrznych.
Sercem kompleksu jest częściowo zamknięty dziedziniec. Wokół tej przestrzeni rozmieszczono jadalnię, strefy wspólne, sale aktywności oraz ciągi komunikacyjne, zapewniając nieustanny wizualny i fizyczny kontakt z otaczającą przyrodą. Elastyczna, wielofunkcyjna sala otwiera się na las i może służyć zarówno spotkaniom grupowym, jak i programom związanym z wellness.
Równie istotną rolę w kształtowaniu doświadczenia przestrzeni odgrywają mniejsze dziedzińce i strefy przejściowe. Jeden z nich przeznaczono do medytacji pod lekkim drewnianym zadaszeniem, które filtruje światło słoneczne i tworzy zmieniające się w ciągu dnia wzory cieni. Inny zachowuje istniejącą brzozę jako centralny element kompozycji, dzięki czemu naturalnie zmieniające się otoczenie na przestrzeni kolejnych miesięcy staje się integralną częścią codziennego użytkowania. Razem przestrzenie te tworzą miejsca sprzyjające zatrzymaniu i kontemplacji.
Dobór materiałów podporządkowano zasadom trwałości, wysokiej jakości doznań dotykowych oraz odpowiedzialności środowiskowej. Budynki wykonano w technologii CLT z wykorzystaniem drewna sosnowego, elewacji z modyfikowanego drewna Kebony, miedzi, szkła oraz polerowanego betonu. Wybrane materiały cechują się wysoką trwałością i naturalnym procesem starzenia, dzięki czemu architektura z upływem czasu coraz lepiej integruje się z leśnym otoczeniem. W projekcie zastosowano również rozwiązania proekologiczne, takie jak panele fotowoltaiczne, system gromadzenia wody deszczowej, biologiczną oczyszczalnię ścieków oraz energooszczędne technologie budowlane.
Zamiast traktować naturę jako tło dla architektury, SANCTUM czyni krajobraz jej najważniejszym elementem. Poprzez starannie skomponowany układ budynków, dziedzińców, ścieżek i otwartych przestrzeni powstało miejsce, które zachęca do spokojniejszego rytmu życia, uważności oraz budowania głębszej relacji z otaczającym środowiskiem.
