Smiljan Radić Clarke, chilijski architekt z Santiago, został ogłoszony 55. laureatem Nagrody Pritzkera – uznawanej za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w dziedzinie architektury, często nazywanej „Noblem architektury”. Jest drugim Chilijczykiem uhonorowanym tą nagrodą (po Alejandro Aravenie w 2016 r.). Smiljan Radić Clarke odrzuca powtarzalny język architektoniczny, traktując każde zadanie jako unikalny proces oparty na eksperymentach materiałowych, lokalnych uwarunkowaniach, przemyślanych rozwiązaniach technicznych ukrytych często pod ascetyczną formą oraz unikalnej relacji z człowiekiem, przemijaniem, światłem i dźwiękiem.
Więcej o nagrodzie / źródło: The Pritzker Architecture Prize
Smiljan Radić Clarke, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Smiljan Radić Clarke laureatem Nagrody Pritzkera 2026
Smiljan Radić Clarke, urodzony w 1965 r., pochodzi z rodziny o chorwacko-angielskich korzeniach. Pracownię założył w 1995 roku i prowadzi ją do dziś w rodzinnym mieście, z niewielkim zespołem współpracowników. Działa głównie w Chile, ale realizował projekty także w Europie (m.in. Wielka Brytania, Hiszpania, Szwajcaria, Albania). Radić konsekwentnie odrzuca powtarzalne rozwiązania, a każde zadanie traktuje jako jednorazowe, głęboko osadzone w kontekście.
– Architektura istnieje pomiędzy wielkimi, masywnymi i trwałymi formami – budowlami, które stoją w słońcu przez wieki, czekając na naszą wizytę – a małymi, kruchymi konstrukcjami, ulotnymi jak życie muchy, często pozbawionymi jasnego przeznaczenia w zwykłym świetle. W tym napięciu odmiennych czasów staramy się tworzyć doświadczenia niosące emocjonalną obecność, zachęcające ludzi do zatrzymania się i ponownego spojrzenia na świat, który tak często mija ich z obojętnością – mówi Radić.
Jego twórczość charakteryzują idee specyficzne dla danego miejsca, w różnych formach, pozwalające każdemu budynkowi wyłonić się z własnych, niepowtarzalnych lokalnych uwarunkowań, zamiast narzucać powtarzalną formułę.
– Poprzez dorobek sytuujący się na skrzyżowaniu niepewności, eksperymentu materiałowego i pamięci kulturowej Smiljan Radić przedkłada lekkie, niemal kruche rozwiązania, nad jakiekolwiek nieuzasadnione masywne formy. Jego budynki wydają się tymczasowe, niestabilne lub celowo niedokończone – niemal na granicy zniknięcia – a jednak oferują strukturalne, optymistyczne i radosne schronienie – cytat z werdyktu Jury Nagrody Pritzkera.
Jego kolejne realizacje cechują eksperymentalne rozwiązania, precyzyjna inżynieria ukryta pod pozorną prostotą, idee, które stanowią połączenie historii, aspektów społecznych i okoliczności politycznych, a także ludzka empatia oraz ciche, introspektywne przestrzenie, które zachęcają do zatrzymania się i przeżywania czasu, światła, dźwięku i materii.
– W każdym dziele potrafi odpowiedzieć radykalną oryginalnością, czyniąc nieoczywiste oczywistym. Wraca do najbardziej niepodważalnych podstaw architektury, jednocześnie eksplorując granice, których jeszcze nikt nie dotknął. Działając w kontekście surowych okoliczności, na skraju świata, z praktyką opartą na zaledwie kilku współpracownikach, jest w stanie doprowadzić nas do najgłębszych odczuć – komentuje Alejandro Aravena, przewodniczący jury i laureat Nagrody Pritzkera 2016.
Jego prace naznaczone są cichą inteligencją emocjonalną, podszytą empatią wobec ludzkiego doświadczenia i skalibrowaną tak, by kształtować architekturę odczuwaną w czasie. Radić otrzymał nagrodę za architekturę, która nie krzyczy, nie dominuje, lecz delikatnie towarzyszy człowiekowi – lekką, niemalże kruchą, a jednocześnie precyzyjną, zaawansowaną technologicznie i bliską człowiekowi.
Guatero, zdjęcie: Smiljan Radić, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Guatero, zdjęcie: Smiljan Radić, źródło: The Pritzker Architecture Prize
House for the Poem of the Right Angle, zdjęcie: Smiljan Radić, źródło: The Pritzker Architecture Prize
House for the Poem of the Right Angle, zdjęcie: Gonzalo Puga, źródło: The Pritzker Architecture Prize
House for the Poem of the Right Angle, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
House for the Poem of the Right Angle, zdjęcie: Smiljan Radić, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Teatro Regional del Biobío, zdjęcie: Iwan Baan, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Teatro Regional del Biobío, zdjęcie: Iwan Baan, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Teatro Regional del Biobío, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Teatro Regional del Biobío, zdjęcie: Iwan Baan, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Restaurant Mestizo, zdjęcie: Gonzalo Puga, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Restaurant Mestizo, zdjęcie: Gonzalo Puga, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Restaurant Mestizo, zdjęcie: Gonzalo Puga, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Serpentine Gallery Pavilion, zdjęcie: Iwan Baan, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Serpentine Gallery Pavilion, photo courtesy of Iwan Baan, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Serpentine Gallery Pavilion, zdjęcie: Iwan Baan, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Pite House, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Pite House, zdjęcie: Hisao Suzuki, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Pite House, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Pite House, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Vik Millahue Winery, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Vik Millahue Winery, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Vik Millahue Winery, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
Vik Millahue Winery, zdjęcie: Cristobal Palma, źródło: The Pritzker Architecture Prize
