Konkurs na koncepcję architektoniczną budynku Ambasady RP w Berlinie.
II Nagroda
Projekt konkursowy: Wolski Architekci
Data: Listopad 2012
Lokalizacja: Berlin
Zespół autorski:
arch. Jerzy Wolski, arch. Jarosław Ambroszkiewicz, arch. Jarosław Rawerski
Idea budynku Ambasady RP w Berlinie
Zaprojektowanie budynku reprezentującego Polskę w stolicy Niemiec, w dostojnym otoczeniu alei Unter den Linden, w sąsiedztwie Bramy Brandenburskiej to niezwykle d y p l o m a t y c z n e zadanie.
Zarówno funkcja budynku jak i lokalizacja w dużym stopniu determinują jego charakter i styl architektoniczny. Wyszukany, elegancki i wyważony to przymiotniki nierozerwalnie związane z dyplomacją, potrzebne do opisania architektury współczesnego budynku ambasady.
Poszukiwania formy podporządkowaliśmy przekonaniu, iż ważniejsze niż wykreowanie nowej ikony architektonicznej jest nadanie estetyce budynku waloru ponadczasowości. Zależało nam, by wrażenie oficjalności i zachowawczości powstałe w kontakcie z budynkiem od strony alei ustąpiło pozytywnemu zaskoczeniu swobodą w miarę poznawania wnętrza i sposobu gospodarowania przestrzenią po stronie dziedzińca.
Pytanie o s y m b o l , który powinien stać się znakiem wizerunkowym nowo projektowanego budynku Ambasady RP w Berlinie, to chyba najważniejsze pytanie, na które szukaliśmy odpowiedzi na etapie rozważań o idei tego budynku.
Bez wątpienia powinien być to symbol świadczący o randze budynku. Symbol który jest głęboko zakorzeniony w europejskiej myśli architektonicznej i powszechnie rozpoznawalny.
Wybraliśmy k o l u m n a d ę , którą przekształciliśmy w zupełnie nową formę…
Program budynku Ambasady RP w Berlinie
Istotnym elementem kompozycyjnym kolumnady jest wysokie na cztery kondygnacje i wycofane z linii zabudowy otwarcie, które jednoznacznie wskazuje wejście główne do budynku Ambasady RP. Zagłębienie i niewielkie wyniesienie wejścia podkreśla rangę i wyróżnia obiekt z pozostałych budynków ulokowanych w pierzei alei.
Wejście dla interesantów do części konsularnej ulokowane zostało w znacznym oddaleniu od wejścia głównego i zaakcentowane bryłowo w postaci podcienia.
Przeważająca część parteru została przeznaczona na zespół sal wielofunkcyjnych ( opisanych w programie funkcjonalnym jako: Ambasada pom. nr 34 – zespół recepcja kuchnia, Pomieszczenia Pomocnicze pom. nr 2 – sala ekspozycyjna wielofunkcyjna ). Ten zwarty blok ulokowany jest wzdłuż elewacji frontowej i otwiera się obszernymi witrynami na tętniącą życiem berlińską arterię. Wyeksponowana w ten sposób część wystawiennicza bez wątpienia będzie zachęcać przechodniów do odwiedzenia ekspozycji promujących Polskę. Obszerna wielofunkcyjna przestrzeń może być dzielona przesuwnymi ścianami na mniejsze moduły. Istnieje również możliwość całkowitego jej otwarcia dającego wzrokowe połączenie alei z ogrodem wewnętrznym.
Duży wpływ na percepcję przestrzeni parteru ma długi na 67 metrów świetlik dachowy na planie litery L, podkreślający położenie recepcji i kierunkujący użytkowników do części biurowo-konferencyjnej ( strefa funkcjonalna F ).
Wydział konsularny w części przeznaczonej dla pracowników miejscowych został ulokowany w wydzielonej funkcjonalnie części parteru budynku. Poczekalnia dla interesantów jest przestronnym dwukondygnacyjnym wnętrzem z widokiem na zieleń oddzieloną fizycznie od reszty strefy ogrodowej. Część pomieszczeń przeznaczona dla pracowników miejscowych konsulatu znajduje się na półpiętrze.
Wyposażony w śluzę kontroli wjazd do garażu podziemnego oraz wyjazd ulokowane zostały w skrajnych częściach elewacji frontowej. W sąsiedztwie wejścia głównego znajduje się wejście do części mieszkalnej i wejście dla pracowników biurowych. Powyżej parteru na bryłę budynku składa się korpus główny równoległy do alei oraz prostopadłe skrzydło boczne wypełniające lukę w istniejącej zabudowie. Na parterze budynku zostały zlokalizowane wszystkie funkcje, do których dostęp mają interesanci i goście placówki oraz pracownicy miejscowi ( zarówno ambasady, jak i wydziału konsularnego ). Na kondygnacjach powyżej parteru w korpusie głównym budynku mieści się strefa biurowa pracowników krajowych wydziału konsularnego i ambasady obsługiwana przez dwa piony komunikacyjne „A” i „B”. Pion oznaczony literą „A” ma charakter reprezentacyjny. Składa się z otwartej klatki schodowej i panoramicznej windy, z której rozpościera się wspaniały widok na dziedziniec wewnętrzny.
Na ostatniej kondygnacji korpusu głównego ulokowany został zespół pomieszczeń ambasadora wraz ze strefą funkcjonalną A. Gabinet ambasadora znajduje się po stronie dziedzińca, a hall przed wejściem do zespołu pomieszczeń ambasadora połączony jest z zielonym tarasem zewnętrznym z widokiem na bramę Brandenburską. Winda w pionie komunikacyjnym „B” zlokalizowana w bezpośrednim sąsiedztwie gabinetu ambasadora może służyć jako komunikacja zarezerwowana dla potrzeb szefa placówki.
Część mieszkalna ambasady została umieszczona w skrzydle bocznym z dala od zgiełku alei, z zachodnim oświetleniem od strony dziedzińca na kondygnacjach od +1 do +5. Pokoje gościnne znajdują się na pierwszych dwóch poziomach +1 i +2, natomiast mieszkania zgodnie z zapisami planu zagospodarowania powyżej rzędnej + 48 mnpm. Część mieszkalna została wyposażona w niezależny pion komunikacyjny „C” z wydzielonym wejściem z zewnątrz.
Architektura budynku Ambasady RP w Berlinie
Kontekst alei Unter den Linden jest niezwykle ważnym czynnikiem kształtowania wizerunku nowego budynku ambasady. Po wnikliwym przeanalizowaniu istniejącej zabudowy alei doszliśmy do wniosku, że wertykalna kompozycja elewacji jest zdecydowanie dominująca, a materiałem najczęściej stosowanym jest naturalny kamień – wapień i piaskowiec – w odcieniach beżu i szarości.
Budynek Ambasady RP został harmonijne wkomponowany w pierzeję alei Unter den Linden, a rzędne wysokościowe zaznaczających się poziomów w sąsiednich budynkach ( parterów, gzymsów i okapów ) znalazły odniesienie w nowo projektowanym budynku.
Najważniejszym elementem kompozycyjnym elewacji frontowej jest współczesna w formie kolumnada. Nawiązuje ona twórczo do otaczającej zabudowy alei poprzez wertykalny rytm i materiał, z którego została wykonana – prefabrykowane elementy z betonu architektonicznego barwionego w masie na kolor szaro – beżowy. Rytm kolumnady został wzbogacony poprzez wprowadzenie wrażenia „ruchu”. Prostokątne kolumny na poziomie parteru zostały obrócone tak, by zapewnić lepszy wgląd w przestrzeń wystawienniczą i subtelnie zaznaczyć poziom kondygnacji parterowej ( zgodnie z zapisami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania ). Frontowa elewacja budynku Ambasady RP zbudowana została z dwóch wzajemnie przenikających się planów. Pierwszy z nich to opisana wcześniej kolumnada, przesłaniająca masywną bryłę umieszczoną na drugim planie. Masyw drugiego planu pokryty został metaliczną powłoką ukształtowaną z pionowych płaskowników wykonanych ze stali nierdzewnej. Metaliczna powłoka na elewacji frontowej wymyka się konwencji stylistycznej alei i stanowi zapowiedź kształtowania budynku od strony dziedzińca.
We wnętrzach pomieszczeń ogólnodostępnych dominuje elegancki i chłodny beton architektoniczny skontrastowany z bielą sufitów i ścian. To monochromatyczne zestawienie dobrze komponuje się ze szlachetnymi drewnianymi i kamiennymi posadzkami i wysokiej jakości fasadami szklanymi.
Kompozycja przestrzeni dziedzińca podporządkowana jest instalacji rzeźbiarskiej w formie kuli ulokowanej na tarasie reprezentacyjnym. Znalezienie najciekawszego pomysłu dla instalacji rzeźbiarskiej może nastąpić na drodze konkursu. Znaczące dokonania Polaków w dziedzinach twórczych to powód, dla którego eksponowanie rzeźby uzupełniającej całościową kompozycję budynku wydaje się zasadne i służące promocji kultury polskiej.
Reprezentacyjny taras dostępny jest bezpośrednio z części ambasady dla pracowników krajowych. Wygodne schody zewnętrzne stykające się bezpośrednio z pionem komunikacyjnym „A” łączą taras z częścią ogrodową, która została zaprojektowana jako fragment „polskiego krajobrazu”. Do największych istniejących drzew planujemy dosadzić typowo polskie gatunki i wzbogacić całość założenia kolistym stawem.
W pustce powietrznej reprezentacyjnego pionu komunikacyjnego „A” zaproponowaliśmy instalację artystyczną składającą się z zawieszonych w przestrzeni medalionów, które zdemontowane zostaną z bramy istniejącego budynku ambasady. Jest to bezpośrednie nawiązanie do historii miejsca, które przez wiele lat gościło polską dyplomację.
Funkcjonalność budynku Ambasady RP w Berlinie
Zaprojektowany układ funkcjonalny całego budynku ambasady jest niezwykle czytelny, a jasno zdefiniowane bloki funkcjonalne dedykowane poszczególnym jej częściom zapewnią intuicyjną eksploatację obiektu. Parter przeznaczony dla interesantów konsulatu i ambasady oraz pracowników miejscowych jest przestrzenią wyraźnie oddzieloną od części przeznaczonej dla pracowników krajowych ulokowanych na kondygnacjach powyżej parteru. Część mieszkalna znajdująca się po stronie dziedzińca oddzielona jest pasem zieleni od tarasu reprezentacyjnego i obsługiwana jednym wydzielonym pionem komunikacyjnym z niezależnym wejściem z zewnątrz.
Kluczowym punktem kontroli budynku ambasady jest dyżurka ochrony zlokalizowana pomiędzy wejściem głównym do ambasady a wejściem do części mieszkalnej i śluzą kontroli pojazdów. Zaproponowane położenie dyżurki zapewnia pełną kontrolę wejściową wszystkich użytkowników budynku.
Blok funkcjonalny konsulatu w części przeznaczonej dla interesantów i pracowników miejscowych jest całkowicie niezależny od części dedykowanej działalności ambasady. Wejścia do obydwu najważniejszych części funkcjonalnych budynku zostały znacząco od siebie oddalone. W razie potrzeby istnieje możliwość komunikowania się pracowników krajowych pracujących na poziomie +1 z częścią wydziału konsularnego umieszczoną na parterze poprzez windę umieszczoną w pionie komunikacyjnym B.
W środkowej części zespołu sal wielofunkcyjnych, ulokowaliśmy kuchnię połączoną windą z poziomem garażowym. Pojazdy firm cateringowych skontrolowane w śluzie mogą wjechać do garażu, gdzie z dedykowanego stanowiska można wyładować dostawy do windy. Tak dostarczone produkty spożywcze mogą zostać rozprowadzone poprzez kuchnię do sal wielofunkcyjnych.
Wydzielony blok funkcjonalny pomieszczeń technicznych umiejscowiliśmy we wschodniej części korpusu głównego na kondygnacjach od -1 do +4. Wydzielona winda komunikuje wszystkie poziomy bloku technicznego. Obsługa techniczna nie ma dostępu do ambasady i może przemieszczać się jedynie w obrębie wydzielonej dla niej części. Na parterze bloku technicznego znajduje się śluza kontroli, pomieszczenie kontroli poczty i pomieszczenie przyłączy oraz śmietnik. Ostatnie dwa pomieszczenia wyposażone są w drzwi zewnętrzne umożliwiające bezpośredni dostęp służb komunalnych i gestorów sieci. Winda bloku technicznego może być również wykorzystywana do transportu materiałów biurowych i poczty na wszystkie kondygnacje ambasady. Techniczny dostęp do części ogrodowej i wewnętrznego dziedzińca może być realizowany poprzez windę samochodową z poziomu garażowego, ulokowaną na skraju skrzydła bocznego.
Cała placówka jest dostępna dla osób niepełnosprawnych. Wyniesione wejścia do ambasady i wydziału konsularnego, zostały wyposażone w podnośniki dla wózków inwalidzkich. Wszystkie piony komunikacyjne posiadają windy z dostępem dla osób niepełnosprawnych. Zespoły toalet wyposażone są w wydzielone części dla osób poruszających się na wózkach.
Kształt i sposób doświetlenia pomieszczeń biurowych ambasady umożliwia ich różnorodną aranżację i dopuszcza elastyczne dopasowanie liczby miejsc pracy do bieżących potrzeb zatrudnienia.
Przyjęty układ komunikacyjny (długości korytarzy i dróg ewakuacyjnych) zgodny jest z niemieckimi przepisami budowlanymi.
Ekonomika budynku Ambasady RP w Berlinie
Budynek ambasady został zaprojektowany z dużą rozwagą ekonomiczną, o czym świadczy zwarta kompozycja bryłowa całego założenia, przyjęty układ konstrukcyjny oraz proponowane w załączniku nr 16 materiały wykończeniowe.
Budynek został zaprojektowany jako żelbetowa konstrukcja słupowo-płytowa. Siatka żelbetowych słupów wspiera bezpodciągowe stropy zbrojone krzyżowo. Ze względu na znaczne rozpiętości konstrukcji w części parteru budynku nad zespołem recepcja – kuchnia, proponujemy zastosowanie tam stropów żelbetowych ze strunobetonu. Wszystkie klatki schodowe wraz z szybami windowymi zaprojektowane zostały jako żelbetowe, usztywniające budynek.
W budynku zaprojektowane zostaną instalacje których główną ideą jest współgranie z pasywnym charakterem budynku oraz wykorzystanie naturalnych uwarunkowań klimatycznych. Aby wszystkie założenia były poprawnie sformułowane, wykonana została numeryczna analiza nasłonecznienia obejmująca swoim zakresem budynki sąsiednie i zacienienie z tym związane. Dzięki niej nasza świadomość energetyczna budynku znacznie wzrosła i wprowadzone zostały technologie optymalizujące architekturę budynku.
Przyjęte rozwiązania technologiczne i instalacyjne mają charakter proekologiczny i energooszczędny. W celu osiągnięcia najlepszych parametrów dla charakterystyki energetycznej budynku proponujemy zastosowanie:
– podwójnej elewacji od strony południowej tj. od alei Unter den Linden,
– stropodachu wentylowanego nad ostatnią kondygnacją,
– gruntowego wymiennika ciepła w celu polepszenia temperatury powietrza do wentylacji,
– docieplenia ponadnormowego ścian i stropodachów,
– systemu BMS optymalizującego oświetlenie, ogrzewanie i wentylację,
– zastosowanie energooszczędnych systemów oświetlenia typu LED.
Zaprojektowanie podwójnej elewacji ma dodatkowe zadanie zapewnienia komfortu akustycznego pracownikom placówki.
Istotnym rozwiązaniem z punktu widzenia obniżenia kosztów eksploatacji budynku jest gruntowy wymiennik ciepła, który dostarczał będzie do central wentylacyjnych powietrze wstępnie ochłodzone latem lub podgrzane w okresie zimowym. Dla okresów przejściowych będzie on jedynym źródłem chłodu i ciepła na potrzeby wentylacyjne. Dodatkowo wprowadzone elementy automatyki pozwolą dostosować wydajność urządzeń do rzeczywistego zapotrzebowania w obiekcie tak, aby pomieszczenia użytkowane okresowo nie były wentylowane w sposób ciągły.
Źródłem ciepła dla obiektu będzie kondensacyjny kocioł zasilany gazem. Współpraca z regulatorem pogodowym pozwoli dostosować wydajność urządzenia do rzeczywistego zapotrzebowania oraz warunków atmosferycznych. Jako zapasowe źródło energii proponujemy zastosowanie agregatu prądotwórczego napędzanego olejem napędowym.
Uważamy, że udało się nam osiągnąć kompromis pomiędzy ekonomią projektowania a zbudowaniem odpowiedniego nastroju budynku reprezentującego Polskę w stolicy naszego istotnego strategicznie sąsiada.
