Kwartał Muzeów w Katowicach – NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Opracowanie koncepcji funkcjonalno – przestrzennej w zakresie zagospodarowania północnej części terenu byłej kopalni Katowice oraz adaptacji istniejących obiektów na cele kulturalne
Zadanie realizowane w trybie przetargu nieograniczonego z sierpnia 2012 r.

Inwestor: Muzeum Śląskie, al. W. Korfantego 3, 40-005 Katowice
Autorzy: Konsorcjum firm: NOVAstudio & VERTIGO architekci
W składzie: Kamila Cieśla – Gałeczka, Paweł Gałeczka, Daniel Gola, Piotr Musiał, Monika Nowak, Wojciech Skrzypiec

 Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach

Zakres opracowania:

We współpracy z Zamawiającym przygotowano trzy koncepcje zagospodarowania przedmiotowego obszaru, nazwane kolejno ideą: zielonego wzgórza, pokładów oraz wychodni uskoku. Plansze od 1 – 6 przedstawiają poszczególne założenia ideowe. Każda z koncepcji przedstawiała różny sposób myślenia o terenie oraz budynkach. Koncepcja nr 1 – idea zielonego wzgórza, została wybrana w drodze konsultacji do opracowania szczegółowego i wariantowego.

Dla wybranej koncepcji przygotowano następujące materiały:

– wariantowe zagospodarowania terenu,
– wizualizacje nocne i dzienne obszaru i poszczególnych obiektów,
– program funkcjonalno – użytkowy uwzględniający wariantowe rozwiązania poszczególnych obiektów oraz terenu,
– broszurę informacyjną (25 str.) w dwóch wariantach kolorystycznych,
– prezentacje multimedialną,
– plansze formatu A0,
– animację 3D w kolorze prezentującą zagospodarowanie terenu (światło dzienne i nocne) – czas.4′ 33”

 

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Opis inwestycji:

Lokalizacja:

Planowana inwestycja zlokalizowana jest w północno – wschodniej części miasta Katowice, na terenie pogórniczym należącym niegdyś do KWK Katowice. Teren zlokalizowany jest w bliskim sąsiedztwie Spodka, zamykając kompozycyjnie tzw. „oś kultury” tworzoną przez Spodek, budowane Międzynarodowe Centrum Kongresowe (autorstwa: JEMS Architekci) oraz nową siedzibę Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia (autorstwa: Konior Studio)




Obszar opracowania ograniczają:

• od północy – ulica Nadgórników wraz z zabudową mieszkaniową wielorodzinną oraz realizowaną obecnie drogą łączącą ul. Dudy Gracza z ul. Olimpijską,

• od południa – realizowana obecnie nowa siedziba Muzeum wg projektu Biura Projektowego Riegler&Rewie , oraz ulica Kopalniana,

• od wschodu – realizowana obecnie ul. Dudy – Gracza,

• od zachodu – teren miasta, sąsiadujący z nową siedzibą NOSPR.

Zlokalizowane na terenie budynki pokopalniane to ceglane obiekty jedno i dwukondygnacyjne o wartości historycznej i zabytkowej. Charakterystycznymi obiektami, które są przestrzennymi dominanty w terenie, a jednocześnie stanowią o kompozycji układu – są: zespół zabudowy Szybu „Bartosz” z wieżą wyciągową oraz Wieża Ciśnień.

Koncepcja zagospodarowania północnego terenu Kwartału Muzeów zakłada rewitalizację poprzemysłowego terenu o powierzchni ok. 3,5ha. Pokopalniane obiekty zostaną wykorzystane na potrzeby muzealne Muzeum Śląskiego, jak również alternatywne ośrodki animacji kultury (galerie, warsztaty pracy twórczej). Koncepcja zakłada adaptację budynków na potrzeby ekspozycyjne i administracyjno-biurowe dla działów Archeologii, Etnografii i Historii (Łaźnia Główna) oraz Pracowni: Historii Przemysłu, Powstań Śląskich i Konserwacji Zabytków (kompleks budynków Szybu „Bartosz”). Koncepcja przewiduje adaptację pozostałych obiektów, niezwiązanych z funkcjami ekspozycyjnymi, na cele aktywizacji zawodowej i społecznej środowisk wykluczonych oraz cele, alternatywnych podmiotów związanych zawodowo z sektorem usług wolnego czasu. Obszar opracowania nadal stanowić będzie przestrzeń do realizacji projektów plenerowych i z pogranicza kultury masowej/alternatywnej typu Festiwal Tauron Nowa Muzyka, Industriada, Noc Muzeów, czy też działań scenicznych parateatralnych. Koncepcja zagospodarowania północnego terenu Kwartału Muzeów zakłada powrót do idei zielonego wzgórza kopalnianego (ogrodu miejskiego w mieście ogrodów). Amorficzne kształty układu komunikacyjnego oraz projektowana zieleń o charakterze angielskiego ogrodu części północnej, stanowić mają kontrastowe rozwiązanie dla geometrycznej formy nowo-budowanej siedziby Muzeum Śląskiego. Efekt ten planuje się uzyskać poprzez płynne modelowanie formy układu komunikacyjnego oraz zastosowanie naturalnych materiałów nawierzchni. Koncepcja zakłada rozwiązania wariantowe oraz podział terenu na obszary/strefy tematyczne wraz z przypisanymi do nich budynkami.

Szczególne miejsce w koncepcji zajmuje zabytkowy zespół budynków Szybu „Bartosz”, który stanowi punkt centralny północnego założenia kompozycyjnego. Opracowanie zakłada podziemne przejście pomiędzy budynkiem nadszybia i hallem głównym nowej siedziby Muzeum, łącząc północną i południową cześć Kwartału Muzeów.

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Wariant nr 1

Obszar opracowania w wariancie tym ograniczony został do granic własności Muzeum Śląskiego, a teren pompowni CZOK, wcinający się w obszar opracowania proponuje się wyraźnie wydzielić zielonym murem z roślin/pnączy. Koncepcja zakłada podział terenu na następujące obszary/strefy tematyczne wraz z przypisanymi do nich budynkami:

OBSZAR_01 „serce” północnej części Muzeum – strefa obejmująca zespół zabytkowych budynków Szybu „Bartosz”. Budynek Nadszybia proponuje się aranżować jako reprezentacyjną strefę wejściowa do północnej części Muzeum głównie z podziemnego wejściem z nowego hallu głównego. Budynek Siłowni stanowić będzie strefę ekspozycyjną maszyn i urządzeń przemysłowych Pracowni Historii Przemysłu, Powstań Śląskich i Konserwacji Zabytków. W części bryły z basztą proponuje się lokalizację szynku ze śląską kuchnią. Pomiędzy budynkami Szybu „Bartosz” tworzy się przestrzeń, o charakterze miejskiej uliczki. Przestrzeń ta nazwana została w koncepcji Miejski zaułkiem.

OBSZAR_02 Tuba Geologiczna w Ogrodzie Śląskim – W Wieży Ciśnień, wyłaniającej się z roślinności projektowanego Śląskiego Ogrodu, proponuje się utworzenie Tuby Geologicznej; Tuba prezentuje cztery niezależne przekroje geologiczne charakterystyczne dla województwa śląskiego, ze szczególny uwzględnieniem przekroju terenów kopalni Katowice; Dom Rymarza to punkt informacyjny dla północnej części Kwartału Muzeów oraz zaplecze dla funkcji proponowanej w wieży. W strefie pod budynkiem wieży proponuje się utworzyć Ogród Śląski, który będzie „żywą ekspozycją” roślin charakterystycznych dla województwa, z uwzględnieniem roślin endemicznych. Ogród Śląski podzielony został w koncepcji na pola krajobrazowe oraz siedliskowe charakterystyczne dla województwa. o powierzchni od 7 – 85m2.

Proponuje się lokalizacje poletek krajobrazowych : leśne, łąkowe, muraw psammofilnych, muraw kserotermicznych, muraw galmanowych, torfowiskowe, naskalne skał krzemianowych, naskalne skał wapiennych, antropogeniczne – wyrobiska popiaskowe, antropogeniczne – hałdy pogórnicze, antropogeniczne – hałdy pohutnicze, antropogenicze – zapadlisko pogórnicze, antropogeniczne – warpia, pól uprawnych, ogrodów przydomowych, przychaci.

Ogród Śląski ma być żywą ekspozycją o charakterze ogrodu edukacyjnego dostępnego dla wszystkich. System informacyjny o roślinach i polach krajobrazowych proponuje się utworzyć z wykorzystaniem cyfrowych nośników informacji i technologii AR (Augmented Reality, np. Aplikacji RjDj na iPhone).

Propozycje projektowe dla obszaru Ogrodu Śląskiego skonsultowano z dr Jerzym Paruselem (Dyrektorem Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska w Katowicach), przyjmując zaproponowane przez niego rozwiązania w koncepcji.

Teren na wschód od wieży nazwano w koncepcji Łąka Artystów i jest miejscem plenerowych działań artystycznych.

OBSZAR_03 Planty Bartosza są w koncepcji miejscem organizacji plenerowych imprez masowych (np. festiwal Tauron Nowa Muzyka), utrzymanym w charakterze parku angielskiego. Strefa obejmuje swoim zasięgiem budynki: Warsztat Mechaniczny (Warsztat Muzyków), Kuźnię (Kuźnia Talentów), Budynek Siłowni oraz Warsztat Elektryczny. Wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu oraz przebieg istniejącego muru oporowego pomiędzy budynkami, proponuje się lokalizację ścianki wspinaczkowej. Warsztat Mechaniczny (Warsztat Muzyków) ma być miejscem organizacji koncertów i działań parateatralnych; Kuźnia (Kuźnia Talentów) mieścić będzie pracownie działań artystycznych (malarstwo, taniec, rzeźba, etc); Budynek Siłowni to planowana strefa ekspozycji przemysłu. W bryle z basztą Budynku Siłowni proponuje się lokalizację szynku z kuchnią śląską.

OBSZAR_04 Strefa Designu obejmuje swoim obszarem budynek Łaźni „Gwarek” (Łaźnia Designu) wraz z otaczającym ją terenem. Łaźnię „Gwarek” proponuje się w koncepcji realizować jako niezależny funkcjonalnie budynek ekspozycyjny działań sztuki użytkowej, designu, sztuki współczesnej, mody, etc.

OBSZAR_05 Łaźnia Główna w parku etnograficznym – koncepcja zakłada adaptację budynku Łaźni Głównej na siedzibę dla działów Muzeum: Archeologii, Etnografii, Historii oraz Pracowni Historii Przemysłu. W obiekcie przewiduje się wspólną przestrzeń biurowo – administracyjną, magazynową i warsztatową, jak również strefę ekspozycyjną dla w/w działów Muzeum. W przyziemiu budynku przewiduje się możliwość organizacji koncertów kameralnych (np. w ramach festiwalu Tauron). Strefa pompowni wód pogórniczych CZOK odgrodzona została zielonym murem z roślin jako wyraźne wydzielenie obszaru z terenu Muzeum.

OBSZAR_06 Stolarnia (Muzealny Kuferek) jest w koncepcji miejscem zabaw dla dzieci i młodzieży, których rodzice spędzają czas na wystawach w Muzeum. Kuferek jest „królestwem” przygody, miejscem nauki poprzez zabawę, współczesnym eksploratorium. W Stolarni proponuje się zlokalizować czasowe wystawy poświęcone autorom literatury adresowanej do młodych czytelników.

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Wariant nr 2

koncepcji zagospodarowania terenu zachowuje ustalenia i propozycje ujęte w pierwszym wariancie. Dodatkowo poszerzając rozwiązania projektowe o możliwość budowy parkingu podziemnego. Parking miałyby zostać zlokalizowany na terenie tzw. łąki artystów, w północnej części terenu przed budynkami Kuźni i Warsztatu Mechanicznego. Proponuje się realizację parkingu w części otwartego, przewidzianego na ok. 94. miejsca postojowe lub parkingu zamkniętego dwupoziomowego mieszczącego blisko 190. Miejsc postojowych.

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Wariant nr 3

koncepcji zagospodarowania terenu zachowuje ustalenia i propozycje ujęte w pierwszym i drugim wariancie. Dodatkowym rozwiązaniem jest wcielenie w teren opracowania obszarów: pompowni wód pogórniczych CZOK oraz strefy zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej przy ul. Nadgórników (familoki). Pozwala to na holistyczne podejście do problemu rewitalizacji terenu Kwartału Muzeów. Wcielenie w obszar opracowania w/w stref jest kompleksowym działaniem zmierzającym do wyraźnego wyodrębnienie w sylwecie miasta „muzealnego wzgórza”. Strefa pompowni staje się w sposób naturalny rezerwą terenu pod przyszłościowe działania Muzeum, zaś proponowane w familokach usługi hotelarskie stanowią istotne zaplecze dla uzupełniania funkcji kulturowych.

OBSZAR_07 – Strefa pompowni wód pogórniczych CZOK – trzeci wariant koncepcji zakłada wcielenie terenu w obszar działalności Muzeum Śląskiego. Proponuje się kształtowanie tego obszaru jako przedłużenie północnej części parku etnograficznego, z wprowadzeniem tu naturalnego stawu kąpielowego i stawu edukacyjnego ze specjalną roślinnością wodną. Strefa roślinności wodnej jest nawiązaniem do idei ogrodu śląskiego i jego endemicznych gatunków. Obszar ten stanowi rezerwę terenu dla przyszłych działań Muzeum.

OBSZAR_08 – Strefa zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej przy ul. Nadgórników (Familoki) – w trzecim wariancie koncepcji planuje się adaptację tego obszaru na usługi hotelarskie wspierające działalność Muzeum. Planuje się przebudowę lokali mieszkalnych na lofty, hostel oraz pokoje hotelowe stylizowane np. na tradycyjne izby śląskie.



 

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci

Kwartał Muzeów w Katowicach. Projekt: NOVAstudio & VERTIGO Architekci




 

 


Zobacz również:



Na portalu Archinea prezentujemy projekty nowoczesnych domów, inspirujące wnętrza oraz najciekawsze projetkty polskich architektów.