Konkurs na koncepcję zagospodarowania otoczenia Warszawskiego Pawilonu Architektury ZODIAK
Projekt konkursowy
Skład grupy projektowej: Marek Gliniewicz, Maciej Dziewiur, Piotr Janus
Lokalizacja: Warszawa
Wyniki konkursu: 31.03.2015r.
Wstęp
Warszawski Pawilon Architektury Zodiak ma przed sobą zadanie, którego władze Warszawy nie podjęły się przez 25 lat od zmiany systemowej w Polsce. Zadanie to wykracza poza prezentacje istniejącej i planowanej architektury i urbanistyki Warszawy, sięga podstaw kształtowania współczesnego społeczeństwa i strategii kształtowania przestrzeni, w której społeczeństwa na co dzień funkcjonują. Dalekosiężnym celem działalności Pawilonu jest kształtowanie społeczeństwa obywatelskiego, które wpłynie czynnie na wspólną przestrzeń.
Aby tego dokonać, potrzebna jest szeroka edukacja i świadomość architektoniczna wśród jak najszerszej części społeczeństwa. Obecna jej forma- ograniczona do edukacji akademickiej dla wąskiej grupy odbiorców-zawodowców; oraz działalność kilku organizacji pozarządowych na rzecz świadomości społecznej- jest niewystarczająca co widać po przestrzeni, którą jako społeczeństwo kształtujemy. Jeśli porównać edukację architektoniczną do nauki wspólnego języka, dzięki któremu można się zwyczajnie dogadać, to postępująca zabudowa stolicy i kraju przypomina realizację Wieży Babel po ingerencji boskiej.
Zagospodarowanie pawilonu Zodiak przez SARP oraz WOF jest punktem zwrotnym w kształtowaniu społecznej świadomości, edukacji architektonicznej a w efekcie kształtowania ładu przestrzennego i modelu współpracy. Polski standard każdego z tych elementów jest dramatycznie odległy od większości krajów europejskich, których dogonienie stawiamy sobie za cel w większości aspektów życia. Warszawa długo czekała na obiekt o takiej funkcji i randze.
Koncepcja programowo-ideowa
Lokalizacja i forma pawilonu jest pozbawiona ekskluzywnego charakteru i niedostępności Pałacu Zamoyskich z transparentnym, ale schowanym pawilonem wystawowym. Lokalizacja placu daje okazję „wyjścia do ludzi”, w jednym z częściej przemierzanych miejsc w kraju.
Głównym założeniem ideowym koncepcji jest jak najszersze rozwinięcie działalności pawilonu w działalności programowej, skupiając się na wydarzeniach których frekwencja przerasta możliwości Pawilonu. W ten sposób przestrzeń przed Pawilonem stanowić będzie symboliczne i funkcjonalne przedłużenie Pawilonu poza obrys samego budynku do Pasażu Wiecha- zwiększając potencjał zainteresowania znacznie większej liczby przechodniów swoją działalnością. Realizacja pawilonu i otoczenia powinny stanowić zaproszenie do skorzystania z oferty pawilonu .
Koncepcja programowa zakłada realizację adaptowalnej przestrzeni placu, mogącej dostosować się do różnorodnych wydarzeń- będąca dla nich elastycznym, funkcjonalnym tłem. Nie ograniczając się do jednego, stałego układu elementów. Realizacja ma umożliwić łatwą adaptację przestrzeni placu przed Pawilonem do zaplanowanych wydarzeń programowych o charakterze kulturowym, edukacyjnym, informacyjnym, promocyjnym, których organizacja wewnątrz pawilonu byłaby niemożliwa bądź nie miałaby takiej skali oddziaływania jak w przypadku bezpośredniej bliskości Pasażu Wiecha. W przypadku braku zorganizowanych wydarzeń na placu, funkcjonalność łatwego i szybkiego dostosowania elementów zagospodarowania terenu do potrzeb indywidualnych zostaje przekazana w ręce uczestników przestrzeni publicznej- chętni mogą dostosować instalację do swoich potrzeb. Koncepcja ideowa nie ogranicza użytkowników do aranżacji istniejących kubików, ale prowokuje do kreacji kolejnych elementów- funkcjonalnych mebli miejskich, w oparciu o zorganizowane przez kuratorów Pawilonu warsztaty; współpracę z ośrodkami projektowo-produkcyjnymi WOF oraz innymi partnerami SARP i miasta stołecznego Warszawa, czy też podmiotów chcących wykorzystać przestrzeń w celach promocji. Miejsce to ma szansę stać się centrum edukacji i promocji architektury, skupiającym nie tyle wąskie grono profesjonalistów, ale jak najszerszy przekrój społeczny użytkowników architektury i urbanistyki- ludzi.
Koncepcja architektoniczno-przestrzenna
Koncepcja przestrzenna zagospodarowania terenu wokół Pawilonu Zodiak ma na celu harmonijne połączenie z otaczającym obszarem zabudowy Ściany Wschodniej, w żadnym stopniu nie zakłócając walorów przestrzennych założenia. Obszar opracowania podzielony został na trzy strefy. Północną i południową- utwardzone dojścia o artykulacji i materiale posadzki będącym kontynuacją zastosowanej na Pasażu Wiecha. Pomiędzy nimi, w części centralnej, o obrysie nawiązującym do pierwotnej koncepcji Zodiaka, założony zostaje trawnik- symboliczne miejsce spotkań na który zostaje nałożona warstwa animowanych kubików- ruchomych mebli miejskich będących płaszczyzną do adaptacji przestrzeni dostosowane do aktualnej funkcji placu powiązanej z zaplanowanymi wydarzeniami. Zadaniem różnorodnych układów jest wytworzenie ram przestrzennych i kompozycyjnych dostosowanych do potrzeb danego wydarzeni. Zastosowanie uniwersalnych kubików o stałych rozmiarach, zoptymalizowanych pod kątem różnorodnego użytkowania. Stawia komfort w drugorzędnej roli dla tymczasowych zestawień.
Regularny układ siatki szyn na trawniku rozprzestrzenia się na powierzchni pozostałej powierzchni terenu opracowania tak, aby jak najmniej zatrzeć podział obecnie istniejącej posadzki Pasażu Wiechu. Układ szyn poza klombem uwzględnia powiązania funkcjonalne placu z najbliższym otoczeniem, minimalizując negatywny wpływ kubików pozostawionych „dla żartu”, dając możliwość zlokalizowania kubików, także o takich o charakterze informacyjnym, na skrajach opracowania.
Konstrukcja szyn kubików jak i podbudowa warstwy wegetacyjnej trawnika umożliwia:
- poruszanie elementów w dwóch wymiarach,
- odwodnienie podziemnych elementów szyn do warstwy drenażowej trawnika,
- zabezpieczony przed zabrudzeniem ziemią mechanizm dostępu do szyny po odsunięciu warstwy wegetacyjnej roślinności
- zablokowanie wybranego kubika i toru szyn przez uprawnione osoby.
- całoroczne użytkowanie poprzez zastosowanie dogrzewania systemu szyn jak i płyty trawnika,
- zastosowanie dodatkowego oświetlenia w szczelinach szyn.
Szkieletowa konstrukcja kubika daje możliwość zamontowania wewnątrz dodatkowych urządzeń, rozszerzających funkcjonalność kubików- światła, projektory multimedialne, ekrany lcd, punkty dostępu WiFi, Bluetooth, służące na potrzeby wydarzeń o charakterze planowanym, lub spontanicznym. Domyślna wersja materiałowa zakłada wykonanie paneli kubika z półprzeźroczystego akrylu. Umożliwi to zastosowanie rozproszonego, nisko-energochłonnego oświetlenia w ruchomych kubikach. Wytworzona zostanie w ten sposób elastyczna i adaptowalna przestrzeń będzie stanowiła tło wydarzeń mających miejsce na placu, niezależnie od ich planowanego, bądź nieformalnego charakteru.
